سلامتی بزرگترین نعمت است، قدرش را بدانیم!

کرج، خیابان 45 متری گلشهر، ارغوان غربی

تلفن تماس : ۳۳۵۵۵۷۴۸-026

با توجه به صحبت های خانم دکتر سودابه سلیمانی (متخصص زنان، زایمان و نازایی) در بیمارستان و زایشگاه مریم:

مسئله تغذیه و بارداری و میزان افزایش وزن نرمال یکی از مسائل مهم در مراقبت‌های بارداری محسوب میشود. چاقی و اضافه وزن قبل از بارداری و طی بارداری خطرات قابل توجهی از قبیل افزایش فشار‌خون و مسمومیت بارداری، دیابت بارداری، درشت بودن جنین (ماکروزومی) و زایمان سخت را ایجاد می‌کند. از طرفی نیز سوء تغذیه شدید مادر احتمال زایمان زو‌درس و محدودیت رشد جنین را افزایش می‌دهد. خطر بیماری‌هایی در سال‌های آتی زندگی نوزاد از قبیل دیابت، اختلال چربی‌ها، بیماری عروق کرونر قلب اختلالات روانپزشکی را زیاد می‌کند.

تمام افزایش وزنی که در طی بارداری حاصل شده است در جریان وضع حمل از بین نمی‌رود. قسمت اعظم آن هنگام زایمان (حدود ۵٫۵ کیلوگرم) و دو هفته اول (حدود ۴ کیلوگرم) از بین می‌رود و مابقی وزن بالا رفته طی بارداری، به شرایط فیزیکی مادر، میزان فعالیت و تغذیه و سن و وزن قبا از بارداری بستگی دارد.

مصرف یک سری مواد غذایی به صورت مکمل و در مقادیر بیش از حد مجاز می‌تواند منجر به مسمومیت شود. بنابراین دریافت مکمل‌ها حتما نیاز به تجویز و صلاح‌دید پزشک دارد. مقادیر زیاد از حد مجاز آهن، روی، سلینیم، ویتامین A ، B6 و D می‌تواند منجر به مسمومیت شود. افزایش کالری دریافتی در زنان باردار روزانه ۳۰۰-۱۰۰ کیلو کالری است و عمده نیاز به کالری اضافه در ۲۰ هفته آخر حاملگی می‌باشد. قسمت اعظم پروتئین مورد نیاز بهتر است از منابع حیوانی مانند گوشت، شیر، تخم مرغ، پنیر، مرغ و ماهی تامین می‌شود. شیر و محصولات لبنی از مدت‌ها قبل به عنوان منابع ایده‌آل پروتئین و کلسیم در‌ نظر گرفته شده‌اند.

افزایش چشمگیر نیاز به آهن در بارداری به خاطر خون‌‌سازی در جنین و جفت و افزایش حجم خون مادر است. میزان نیاز به آهن مکمل بیست و هفت میلی گرم در روز است و از هفته شانزدهم حاملگی شروع می‌شود. در زنان حامله بزرگ جثه، دو قلویی و مبتلا به کم خونی ممکن است نیاز به آهن دریافتی ۲ تا ۳ برابر شود. مصرف مکمل آهن در شانزده هفته اول لازم نیست.

رژیم غذایی

توجه کمبود روی، فلور، پتاسیم و منیزیم می‌تواند عوارض قابل توجهی برای مادر و جنین ایجاد کند. اما مصرف مکمل هیچ‌کدام از ایم مواد معدنی توصیه نمی‌شود. در صورت کمبود منابع اسید فولیک در اوایل بارداری، احتمال ناهنجاری‌های لوله عصبی زیاد می‌شود و در زنانی که سابقه ابتلای جنین قبلی به ناهنجاری‌های لوله عصبی دارند میزان ۴ برابر فولیک اسید دریافتی (۴mgروزانه) اجباری است.

مصرف مکمل ویتامین A در دوران بارداری توصیه نم‌یشود اما هم کمبود آن هم اضافه دریافت آن مشکلات چشمگیری ایجاد می‌کند. یکی از مشتقات ویتامین A به نام ایزوترتینوین (آکوتان) جزو خطرناکترین داروهای مصرفی در دوران حاملگی است.

کمبود ویتامین A در رژیم مادر خطر کم خونی نوزاد و زایمان زودرس را هم زیاد کند. در مادرانی که گیاهخوار مطلق هستند.

کمبود شدید ویتامین B12 در جنین می‌تواند خطر نواقص عصبی را زیاد کند (مانند کمبود فولات)، بنابراین گیاهخواری مطلق به هیچ عنوان قابل قبول نیست.

نظارت عمل بر تغذیه:

۱) به طور کلی به زنان حامله توصیه می‌شود هر غذایی که دوست دارند بخورند و برای بهتر شدن طعم غذا به آن کمی نمک اضافه کنند.

۲) باید اطمینان حاصل شود که در زنان دچار محرومیت اجتماعی- اقتصادی غذای کافی برای خوردن دارند.

۳) باید میزان اضافه وزن در هر مراقبت بارداری پایش شود و در زنان با شاخص توده بدنی طبیعی هدف از این افزایش ۱۵٫۸ کیلوگرم تا ۱۱٫۳ کیلوگرم در طی ۹ ماه بارداری باشد.

۴) باید با استفاده از مشاوره تغذیه به طور دوره ای نحوه تغذیه بررسی شود تا رژیم های فاقد محتوا تشخیص داده شوند.

۵) قبل از حاملگی مکمل فولات شروع شود تا هفته ۱۶ ادامه یابد و از هفته ۱۶ شروع مکمل آهن اجباری است.

به عنوان آخرین نکته:

ماهی منبع عالی از پروتئین و امگا ۳ محسوب می‌شود و ثابت شده است مصرف ماهی آثار سودمندی بر پیامد‌های حاملگی دارد. اما تقریبا تمام ماهی‌ها و صدفداران دارای اندکی جیوه هستند. به زنان حامله و شیرده توصیه می‌شود از مصرف انواع خاصی از ماهی‌ها که احتمالا مقادیر زیادی جیوه دارند خودداری کنند. این ماهی‌ها شامل کوسه ماهی، نیزه ماهی، ماکرل بزرگ، سفره ماهی، ماهی تن و ماهی های صید شده از آب‌های آلوده به فاضلاب صنعتی هستند که توصیه می شود از مصرف آنها خودداری شود.