سرطان سینه یا سرطان پستان زمانی رخ میدهد که سلولهای غیرطبیعی در بافت پستان بهطور کنترل نشده رشد کنند و توده بسازند. این سرطان معمولا از مجاری شیری یا لوبولها شروع میشود و اگر درمان نشود، ممکن است به بافتهای اطراف، غدد لنفاوی یا سایر اندامها گسترش پیدا کند. تشخیص زودهنگام و شروع درمان در مراحل اولیه، شانس کنترل بیماری را بهتر میکند.
نکته مهم: هر تودهای در پستان سرطان نیست و تشخیص قطعی فقط با بررسی پزشکی و در صورت نیاز بیوپسی انجام میشود.
مطالب مرتبط: ٰجراح پستان در کرج
سرطان سینه یا سرطان پستان چیست؟
سرطان سینه، که با نام سرطان پستان هم شناخته میشود، یکی از شایعترین سرطانها در زنان است. در این بیماری، سلولهای طبیعی پستان دچار تغییر میشوند و بدون کنترل رشد میکنند. این رشد غیرطبیعی میتواند به شکل:
- توده
- ضخیم شدن بافت پستان
- تغییر در پوست یا نوک پستان
- گسترش به غدد لنفاوی یا اندامهای دیگر
ظاهر شود.
سرطان پستان معمولا از یکی از این دو بخش شروع میشود:
- مجاری شیری که شیر را به سمت نوک پستان میبرند.
- لوبولها که شیر تولید میکنند.
اگر سلولهای غیرطبیعی فقط در همان محل اولیه باقی بمانند، به آن درجا یا in situ میگویند. اگر سلولها از محل اولیه عبور کنند و به بافت اطراف برسند، سرطان مهاجم یا invasive محسوب میشود.
آیا مردان هم ممکن است به سرطان پستان مبتلا شوند؟
بله، اما خیلی کمتر. حدود ۰.۵ تا ۱ درصد موارد سرطان پستان در مردان رخ میدهد. بنابراین اگر مردی با توده، ترشح یا تغییر در ناحیه سینه مواجه شود، باید بررسی پزشکی انجام شود.
انواع سرطان سینه کداماند؟
سرطان پستان انواع مختلفی دارد و نوع آن روی درمان و پیش آگهی اثر میگذارد.
۱) کارسینوم داکتال درجا (DCIS)
در این حالت سلولهای غیرطبیعی داخل مجاری شیری باقی ماندهاند و هنوز به بافت اطراف نفوذ نکردهاند. DCIS سرطان تهاجمی نیست؛ اما اگر درمان نشود ممکن است در آینده مشکل ساز شود.
۲) کارسینوم داکتال مهاجم
این شایعترین نوع سرطان مهاجم پستان است. سرطان از مجاری شروع میشود و به بافت اطراف گسترش پیدا میکند.
۳) کارسینوم لوبولار مهاجم
این سرطان از لوبولها آغاز میشود و میتواند به بافتهای اطراف گسترش پیدا کند. رشد آن در بعضی موارد آهستهتر است؛ اما تشخیص آن گاهی دشوارتر از نوع داکتال است.
۴) انواع دیگر
بهصورت کوتاه میتوان به این موارد هم اشاره کرد:
- سرطان التهابی پستان
- سرطان سه گانه منفی
- سرطان HER2 مثبت
- سرطان متاستاتیک یا مرحله ۴
- بیماری پاژه پستان
علائم سرطان سینه چیست؟
سرطان سینه ممکن است در مراحل اولیه هیچ علامتی نداشته باشد. به همین دلیل غربالگری و توجه به تغییرات جدید اهمیت زیادی دارد.
علائم هشداردهنده شایع
علائم میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- توده یا سفتی جدید در پستان یا زیر بغل
- ضخیم شدن یک بخش از بافت پستان
- تغییر اندازه، شکل یا تقارن پستان
- فرورفتگی، چروک یا جمع شدگی پوست
- ظاهر پوست پرتقالی
- قرمزی، تورم یا تغییر رنگ پوست پستان
- تغییر شکل، فرورفتگی یا چسبیدگی نوک پستان
- ترشح غیرطبیعی یا خونی از نوک پستان
- پوستهریزی، خارش یا زخم اطراف نوک پستان
- تورم پستان حتی بدون وجود توده واضح
آیا سرطان سینه درد دارد؟
معمولا خیر، بسیاری از تودههای سرطانی بدون درد هستند. با این حال، درد داشتن یا نداشتن درد به تنهایی نمیتواند مشخص کند توده خوشخیم است یا بدخیم. اگر درد پستان ماندگار باشد، باید بررسی شود؛ اما بیشتر دردهای پستان به علتهای غیرسرطانی رخ میدهند.
نکته مهم
بیشتر تغییرات پستان سرطان نیستند؛ اما اگر تغییر جدیدی را مشاهده کردید، حتی اگر ماموگرافی قبلی شما طبیعی بوده باشد، باید پیگیری پزشکی انجام شود.
عوامل خطر ابتلا
برخی عوامل احتمال ابتلا به سرطان پستان را افزایش میدهند:
- جنسیت: زنان بیشترین میزان ابتلا را دارند
- سن: خطر ابتلا با افزایش سن بیشتر میشود (بیش از ۵۰ سال).
- سابقه خانوادگی: وجود سابقه سرطان سینه یا تخمدان در بستگان درجه یک
- ژنتیک: جهشهای BRCA1 و BRCA2
- هورمونها: استفاده طولانی از هورمون درمانی یا شروع قاعدگی در سن پایین
- سبک زندگی: چاقی، مصرف الکل، کم تحرکی و رژیم غذایی ناسالم
برای کسب اطلاعات بیشتر مقاله آیا درمان سرطان سینه در بارداری امکان پذیر است را مطالعه کنید.
آیا سرطان سینه کشنده است؟
هر فردی که مبتلا به این بیماری میشود، قطعا اولین سوالی که در ذهن نقش میبندد این است که آیا این سرطان کشنده است؟ در جواب باید بگوییم که با وجود شیوع بالایی که این بیماری دارد؛ اما خوشبختانه کشندگی ناشی از آن بالا نیست.
اگر بیماری زود تشخیص داده شود و تحت نظر پزشک درمان و مراقبتهای لازم صورت گیرد، در اغلب مواقع خطری جدی ایجاد نمیکند. در صورت بیتوجهی به هر علائمی که برای شما ذکر کردیم، احتمال کشندگی این بیماری افزایش پیدا میکند.
توده خوشخیم با توده سرطانی چه فرقی دارد؟
پاسخ قطعی فقط با معاینه و تصویربرداری و گاهی بیوپسی مشخص میشود.
| ویژگی | توده خوش خیم | توده سرطانی |
|---|---|---|
| رشد | معمولا آهسته یا ثابت | ممکن است پیشرونده باشد |
| درد | ممکن است داشته باشد یا نداشته باشد | اغلب بدون درد است، اما همیشه نه |
| حرکتپذیری | بعضی تودهها متحرکاند | ممکن است سفت و کم تحرک باشد |
| پوست روی توده | معمولا طبیعی | ممکن است فرورفتگی، قرمزی یا تغییر رنگ دیده شود |
| تشخیص قطعی | با معاینه و تصویربرداری | فقط با بیوپسی |
کیست، فیبروآدنوم و سرطان
- کیست پستان معمولا پر از مایع است.
- فیبروآدنوم اغلب خوش خیم و شایع در سنین جوانتر است.
- توده سرطانی بهصورت سلولهای بدخیم رشد میکند و نیاز به بررسی تخصصی دارد.
پس لمس توده به تنهایی کافی نیست که بگوییم خوش خیم است یا سرطانی.
علت سفت شدن سینه سمت چپ چیست؟
سفت شدن سینه سمت چپ یا راست الزاما نشانه سرطان نیست. علتهای احتمالی میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- تغییرات هورمونی
- کیست پستان
- فیبروآدنوم
- التهاب یا عفونت
- ضربه یا آسیب
- تودههای بدخیم
سمت چپ یا راست بودن به تنهایی علت را مشخص نمیکند. اگر سفتی جدید، ماندگار یا همراه با علائم دیگر باشد، باید توسط پزشک بررسی شود.
روشهای تشخیص
برای تشخیص زودهنگام و دقیق، از روشهای مختلفی استفاده میشود:
معاینه بالینی پستان
پزشک با لمس پستان به دنبال توده یا تغییرات غیرعادی میگردد.
ماموگرافی
تصویربرداری با اشعه ایکس؛ روش طلایی غربالگری زنان بالای ۴۰ سال است.
سونوگرافی
برای بررسی تودهها، به خصوص در زنان جوان با بافت متراکم پستان انجام میشود.
MRI پستان
برای بررسی دقیقتر در افراد پرخطر یا تشخیصهای پیچیده توصیه میشود.
بیوپسی
نمونهبرداری از توده برای بررسی بافتشناسی؛ تایید نهایی تشخیص
بعد از تشخیص چه چیزهایی بررسی میشود؟
در صورت تایید سرطان، معمولا وضعیت این موارد هم بررسی میشود:
- ER
- PR
- HER2
- گرید تومور
- مرحله بیماری
این اطلاعات برای انتخاب درمان ضروریاند.
آیا میتوان سرطان سینه را در خانه تشخیص داد؟
خیر. در خانه فقط میتوان تغییرات پستان را مشاهده و پیگیری کرد، نه سرطان را تشخیص داد.
کار درست در منزل چیست؟
- با ظاهر طبیعی پستان خود آشنا باشید.
- اگر توده جدید، ترشح غیرعادی، تغییر پوست یا تغییر نوک پستان دیدید، پیگیری کنید.
- بررسی شخصی جایگزین ماموگرافی، سونوگرافی یا بیوپسی نیست.
معاینه سینه در منزل
خودتان میتوانید تستهای لازم را در خانه انجام دهید و در صورت مشاهده تغییرات غیر عادی به پزشک مراجعه کنید این تغییرات به شرح زیر است:
هنگامی که به حمام میروید، زیر دوش یک دست خود را بالا ببرید و با انگشتان خود اطراف سینه را لمس کنید، فشارها باید ابتدا بهصورت ملایم، متوسط و سپس محکم باشد، در هر مرحله اگر هر تودهای را احساس کردید، باید با پزشک جهت بررسی بیشتر در میان بگذارید. هر دو سینه را باید هر ماه بررسی کنید تا در صورت وجود توده، ضخیم شدن بافت سینه یا هر تغییر دیگر درمان بهموقع برای شما انجام گیرد.
هنگامی که به حمام میروید، زیر دوش یک دست خود را بالا ببرید و با انگشتان خود اطراف سینه را لمس کنید، فشارها باید ابتدا بهصورت ملایم، متوسط و سپس محکم باشد، در هر مرحله اگر هر تودهای را احساس کردید، باید با پزشک جهت بررسی بیشتر در میان بگذارید. هر دو سینه را باید هر ماه بررسی کنید تا در صورت وجود توده، ضخیم شدن بافت سینه یا هر تغییر دیگر درمان به موقع برای شما انجام گیرد.
کف دستان خود را محکم روی باسن یا کمر فشار دهید تا قفسه سینه کاملا باز شود یا گسترش یابد، سینههای چپ و سینه راست شما با یکدیگر مطابقت ندارد، تعداد اندکی از خانمها سینههای یکسانی دارند. در این حالت هرگونه فرورفتگی، ضخامت قسمتی از بافت پستان یا هر گونه تغییر دیگری را مشاهده کردید به پزشک مراجعه کنید.
هنگامی که میخوابید بافت پستان در قفسه سینه گسترش پیدا میکند. یک بالشت زیر بازوی راست خود بگذارید و با دست چپ خود تمامی اطراف پستان راست را با فشارهای ملایم تا محکم لمس کنید و بالعکس. اگر توده یا ترشحات از سینه خود احساس کردید، میبایست بررسیهای بیشتر توسط پزشک انجام گیرد.
سرطان سینه بیشتر در چه سنی رخ میدهد؟
خطر سرطان پستان با افزایش سن بیشتر میشود؛ اما این بیماری میتواند در سنین پایینتر هم رخ دهد. بنابراین جوان بودن، سرطان را رد نمیکند.
غربالگری از چه سنی شروع میشود؟
سن شروع غربالگری بسته به:
- سن
- سابقه خانوادگی
- سطح خطر فرد
- دستورالعمل مورد استفاده
متفاوت است. سازمان جهانی بهداشت معمولا غربالگری با ماموگرافی را برای زنان ۵۰ تا ۶۹ سال در برنامههای جمعیتی مطرح میکند، اما در برخی کشورها و برای افراد پرخطر ممکن است سن شروع متفاوت باشد.
پس جمله دقیقتر این است:
زمان شروع ماموگرافی باید بر اساس سطح خطر فرد و نظر پزشک تعیین شود.
گرید سرطان سینه چیست؟
گرید با مرحله فرق دارد.
- گرید ۱: سلولها شباهت بیشتری به سلول طبیعی دارند و معمولا آهستهتر رشد میکنند.
- گرید ۲: حالت میانی دارد.
- گرید ۳: سلولها غیرطبیعیترند و ممکن است سریعتر رشد کنند.
گرید به تنهایی برای تعیین پیش آگهی کافی نیست و باید همراه با مرحله بیماری، نوع سرطان، درگیری غدد لنفاوی و وضعیت گیرندهها بررسی شود.
طول عمر مبتلایان به سرطان سینه چقدر است؟
برای سرطان سینه یک عدد ثابت و یکسان برای همه بیماران وجود ندارد. طول عمربه عوامل زیادی بستگی دارد، از جمله:
- مرحله بیماری
- نوع سرطان
- اندازه تومور
- درگیری غدد لنفاوی
- گرید تومور
- ER / PR / HER2
- سن و وضعیت عمومی بیمار
- پاسخ به درمان
آمارهای بقای پنج ساله فقط برای گروههای بزرگ بیماران هستند و نمیتوانند آینده یک فرد را دقیق پیشبینی کنند.
نکته مهم
سرطان پستان در مراحل اولیه معمولا پیشآگهی بهتری دارد، در حالی که سرطان متاستاتیک یا مرحله ۴ جدیتر است و نیاز به درمان مداوم دارد.
آیا هر تودهای در پستان سرطان است؟
خیر. خیلی از تودههای پستان خوش خیم هستند، مثل:
- کیست
- فیبروآدنوم
- تغییرات هورمونی
- التهاب
- تغییرات فیبروکیستیک
اما چون با لمس نمیتوان نوع توده را با اطمینان مشخص کرد، هر توده جدید یا ماندگار باید بررسی شود.
چه روشهای درمانی دارد؟
درمان به مرحله بیماری، نوع تومور و ویژگیهای فردی بیمار بستگی دارد:
جراحی
لامپکتومی؛ برداشتن توده سرطانی و مقداری از بافت اطراف
ماستکتومی؛ برداشتن کامل پستان
پرتو درمانی
برای از بین بردن سلولهای سرطانی باقی مانده پس از جراحی انجام میشود.
شیمی درمانی
از داروهای ضد سرطان، به خصوص مراحل پیشرفتهتر یا قبل از جراحی استفاده میشود.
هورمون درمانی
در تومورهایی با گیرندههای هورمونی مثبت انجام میشود.
درمان هدفمند
مانند هرسپتین، برای تومورهای HER2 مثبت
ایمونوتراپی
در حال توسعه برای برخی از انواع سرطان سینه پیشرفته
باورهای نادرست درباره سرطان سینه
- توده درد ندارد، پس مشکلی نیست: بسیاری از تودههای سرطانی بدون درد هستند.
- اگر در خانوادهام سابقه نیست، من مبتلا نمیشوم: بیش از ۷۰٪ مبتلایان سابقه خانوادگی ندارند.
- استفاده از ضد تعریق یا سوتین باعث سرطان میشود: هیچ مدرک علمی معتبری این باور را تایید نمیکند.
آیا همه سرطانهای سینه خطرناک هستند؟
خیر. برخی از انواع این بیماری رشد کندی دارند و در مراحل اولیه به خوبی قابل کنترل هستند. شدت خطر بسته به نوع، مرحله و وضعیت گیرندههای هورمونی تعیین میشود.
کیست و توده سرطانی چه تفاوتی با یکدیگر دارند؟
کیست از بیماریهای خوش خیم شناخته میشود؛ اما گاهی پزشک لازم میداند که کیست تخلیه یا برداشته شود، چرا که امکان ایجاد علائم وجود دارد.
تومورها بافت جامدی دارند و زمانی ایجاد میشود که سلولها بهطور غیر قابل کنترلی زمانی که نباید رشد کنند، رشد میکنند یا زمانی که باید از بین بروند، از بین نمیروند.
آیا میتوان از این بیماری پیشگیری کرد؟
پیشگیری کامل ممکن نیست، اما با رعایت سبک زندگی سالم، غربالگری منظم و کنترل عوامل خطر، میتوان احتمال ابتلا را کاهش داد.
بیشتر بخوانید: چه ارتباطی بین استرس و سرطان سینه وجود دارد
سبک زندگی سالم و پیشگیری
با رعایت برخی نکات میتوان خطر ابتلا را کاهش داد:
- ورزش منظم (حداقل ۱۵۰ دقیقه در هفته)
- حفظ وزن سالم
- مصرف بیشتر میوه و سبزیجات
- خودداری از مصرف دخانیات و الکل
- شیردهی به نوزاد، در صورت امکان
- انجام غربالگری منظم بر اساس سن و سابقه خانوادگی
چه زمانی باید سریعتر به پزشک مراجعه کرد؟
اگر هر کدام از موارد زیر را دارید، مراجعه پزشکی را عقب نیندازید:
- توده جدید در پستان یا زیر بغل
- ترشح خونی از نوک پستان
- فرورفتگی پوست یا نوک پستان
- قرمزی یا تورم پایدار
- تغییر واضح شکل یا اندازه پستان
- زخم یا پوستهریزی اطراف نوک پستان
- درد ماندگار و غیرعادی
- تغییری که بیش از چند هفته باقی مانده است.
جمعبندی
سرطان سینه یا سرطان پستان، بیماریای است که در اثر رشد غیرطبیعی سلولهای پستان ایجاد میشود. این بیماری میتواند از مجاری یا لوبولها شروع شود و در صورت پیشرفت، به غدد لنفاوی یا سایر اعضا گسترش پیدا کند.
نکته کلیدی این است که هر تودهای سرطان نیست، اما هر تغییر جدید در پستان باید بررسی شود. تشخیص قطعی با بیوپسی انجام میشود و درمان و پیشآگهی به نوع، مرحله و ویژگیهای زیستی تومور بستگی دارد.
سوالات متداول
