آشنایی با انواع سرم و کاربردهای آن

سرم

سرم‌ها جز درمان‌های دارویی هستند که به‌صورت تزریقی کاربرد دارد. سرم‌ها انواع مختلفی دارند و برای افراد مختلف با نیازهای متفاوت، تجویز می‌شود.

انواع سرم‌ها ترکیبات متفاوتی از جمله کربوهیدراتی، آمینواسیدی، الکترولیتی و… دارند. هر کدام از انواع سرم‌ها با توجه به ترکیباتی که دارند، برای انواع خاصی از بیماری‌ها، به افراد تزریق می‌شود. 

در ادامه شما را با انواع سرم و کاربردهای آن آشنا خواهیم کرد.

سرم نمکی

سرم سالین یا نمکی، از NACL و ایزوتونیک تشکیل شده و دربسته‌های ۵۰۰ و ۱۰۰۰ سی سی است. در ادامه مواقعی که این سرم برای بیماران تجویز می‌شود را ذکر خواهیم کرد:

  • بیمار به دنبال استفراغی که داشته، آب بدن خود را از دست داده است.
  • هیدراتاسیون به دلیل از کتواسیدوز دیابتی
  • سدیم به دلیل نارسایی کلیه‌ها، از طریق کلیه دفع می‌شود.
  • جایگزین ترشحات آسپیره شده برای افرادی که جراحی کرده‌اند.
  • آلکالوز متابولیک و KCL
  • شستشوی معده
  • شستشوی بینی
  • غرغره هنگام تورم لوزه‌ها
  • شستشو زخم‌ها برای پانسمان کردن

ممنوعیت مصرف:

  • سوء تغذیه پیشرفته همراه با ادم (ورم)
  • افزایش سدیم در بدن
  • نارسایی کبدی، کلیوی و قلبی همراه با ادم

عوارض جانبی:

  • احتباس آب و ادم
  • اختلال آب و الکترولیت بدن
  • اسیدوز
  • هیپوکالمی

نکته:

  • حتما باید قبل از تزریق سرم نمکی فشار خون از سوی پزشک کنترل شود.
  • به تاریخ مصرف بسته سرم توجه داشته باشید.
  • در صورتی که ذراتی را در سرم مشاهده کردید، از تزریق آن خودداری شود.

انواع سرم

سرم قندی

سرم قندی (دکستروز ۵%) الکترولیت دارد و همچنین ایزوتونیک است و در حجم ۵۰۰ و ۱۰۰۰ سی سی بسته‌بندی می‌شود. در مواقعی که سرم قندی تجویز می‌شود:

  • NPO 
  • عمل جراحی
  • رفع دهیدراتاسیون
  • تامین انرژی به دلیل عدم مصرف مواد غذایی
  • الکسیم
  • کاهش گلوکز پلاسما به دنبال ورزش‌های طولانی
  • درمان کمردرد

سرم قندی ۱۰%:

این مورد نیز الکترولیت نداشته و خاصیت دیورتیک دارد. در چنین مواقعی از این سرم تزریق استفاده می‌شود: 

  • رفع هیپوگلیسمی
  • افراد مبتلا به نارسایی کلیه
  • بیماری همراه با تب
  • ادم ریوی
  • تامین انرژی بیماران
  • ایجاد مسمومیت با پتاسیم و با انسولین

سرم قندی ۲۰% و بالاتر:

این نوع درصدی از سرم قندی کاملا هیپرتونیک بوده و در بیماران آنوری ممنوعیت دارد. در موارد زیر از این نوع برای بیماران تجویز می‌شود:

  • شوک هیپوگلیسمی
  • ادم کلی
  • مسمومیت با آب

در مواردی مانند استفاده هنگام اختلالات آب و همچنین الکترولیت به تنهایی منع مصرف دارد که باید به این نکته توجه داشته باشید.

نکته:

  • از آنجایی که تزریق این نوع سرم دردناک است، تزریق به‌صورت زیر جلدی ممنوعیت دارد.
  • حتما باید قبل از تزریق، فشار خون کنترل شود.
  • این نوع سرم قندی باید برای افراد دیابتی همراه با انسولین مصرف شود.

سرم رینگر

سرم تزریقی رینگر با غلظت ایزوتونیک دارای ۴ یون اساسی CL، K، CA و NA است. در مواقعی که سرم رینگر استفاده می‌شود، به شرح زیر است:

  • بیماران مبتلا به گاستروآنتریت
  • پیشگیری از هیپوکالمی
  • جایگزینی برای مایعات از دست رفته در طی جراحی (در مواقعی که رینگر لاکتات وجود ندارد)
  • شوک هیپوولمیک
  • تغذیه پارانترال کوتاه مدت و سایر محلول‌ها

نکته:

  • در صورت هرگونه تغییر رنگ و کدری سرم از مصرف آن خودداری کنید.
  • نباید محلول هیپرتونیک بیکربنات سدیم به داخل سرم رینگر ریخته شود؛ چراکه باعث ایجاد رسوب خواهد شد.

کاربرد انواع سرم

رینگر لاکتات

این نوع سرم در بیماران NPO مورد استفاده قرار می‌گیرد و حاوی لاکتات، CA، K، CL و NA است. لاکتات منجر به قلیایی شدن خون و ادرار می‌شود، از این رو در چنین مواقعی این نوع سرم کاربردی است:

  • اسیدوز
  • ایجاد اختلال در تعادل آب و الکترولیت‌ها و پس از جراحی
  • مسمومیت با داروهای اسیدی
  • سوختگی
  • اسهال

ممنوعیت مصرف:

در افراد مبتلا به نارسایی کبدی، قلبی، کلیوی و هپاتیتی، ممنوعیت دارد.

از آنجایی که هیپوکالمی لاکتات به بیکربنات تبدیل می‌شود، به دنبال آن بیکربنات منجر به انتقال پتاسیم به داخل خواهد شد و در نهایت منجر به کاهش پتاسیم خون می‌شود، منع مصرف دارد.

سرم قندی نمکی

این نوع از سرم ایزوتونیک بوده و همچنین حاوی سدیم کلراید ۹ درصد و دکستروز ۵ درصد است. در مواقع که از این نوع سرم استفاده می‌شود:

  • تامین آب بدن و همچنین الکترولیت‌های مورد نیاز
  • مسمومیت‌ها و گاسترو آرتریت

ممنوعیت:

بیمارانی که در حال مصرف کورتون هستند و افراد مبتلا به دیابت نباید این نوع سرم را دریافت کنند.

سرم ۱/۳ و ۲/۳:

این نوع از سرم حاوی ۱/۳ سدیم کلرید و ۲/۳ درصد دکستروز است. در افرادی که مبتلا به دیابت، نارسایی کبدی، کلیوی و قلبی هستند، تجویز می‌شود.

دکستران ۴۰:

این نوع از سرم حاوی کلرید سدیم و دکستروز است و برای جانشین پلاسمای خون از این نوع سرم استفاده می‌کنند. در مواقع شوک به دنبال خونریزی، جراحی و خونریزی نیز کاربردی است.

نکته:

سرم دکستران در ادم ریوی و همچنین بیماران مبتلا به مشکلات کلیوی توصیه نباید تزریق شود.

سرم نمکی

سرم آمینو اسیدی

موارد استفاده این سرم برای تغذیه تزریقی و مواد کالری‌زا است. انواع دارویی این سرم به صورت آمینواسید ۱۰%و ۵% است. 

ترکیبات این سرم دارویی شامل نیتروژن، الکترولیت‌ها و اسیدهای آمینه ضروری و غیر ضروری است.

مواقعی که از این نوع سرم به کاربرده می‌شود:

  • آنسفالوپاتی کبدی در بیماران مبتلا به سیروز یا هپاتیت
  • حمایت تغذیه‌ای
  • حفظ تکمیل پروتئین در بدن به دنبال متابولیسم طبیعی
  • اختلال در جذب معده و روده

نکته:

مصرف همزمان اسیدهای آمینه همراه با تتراسایکلین می‌تواند اثر حفظ‌کننده پروتئین را کاهش دهد.

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نوبت دهی آنلاینتماس با بیمارستان