برخی از خانمها درد لگن در بارداری را تجربه میکنند که به عنوان درد کمربندی لگنی (PGP) یا اختلال عملکرد سمفیز پوبیس (SPD) شناخته میشود. این عارضه مجموعهای از علائم آزاردهنده است که به دلیل سفتی مفاصل لگن یا حرکت غیر یکنواخت مفاصل در پشت و جلوی لگن رخ میدهد.
اگر در اوایل بارداری دچار درد شدید یا رو به افزایش لگن شدهاید، منتظر نمانید. درد لگن همراه با خونریزی واژینال، سرگیجه، غش، درد نوک شانه، ضعف شدید، تب، استفراغ مداوم یا درد یک طرفه شدید نیاز به بررسی فوری دارد.
این علائم میتوانند با بارداری خارج رحم، سقط یا سایر مشکلات مهم بارداری ارتباط داشته باشند و نباید به تغییرات طبیعی بارداری نسبت داده شوند.
درد لگن در بارداری چیست؟
درد لگن در بارداری میتواند به چند ناحیه مختلف اشاره کند، از جمله:
- درد پایین شکم یا ناحیه رحم
- درد استخوان شرمگاهی
- درد مفاصل پشت لگن
- درد باسن
- درد کشاله ران
- درد ران
- درد سیاتیکی
- درد کمربندی لگن یا PGP
همه این دردها یک علت ندارند. به همین دلیل، قبل از هر چیز باید مشخص شود درد از رحم، استخوان، مفصل، عضله، عصب، دستگاه ادراری یا مشکلات بارداری ناشی شده است.
چه علائمی ایجاد میکند
علائم درد لگن در بارداری یا PGP به کودک آسیبی وارد نمیکند؛ اما باعث ایجاد شرایطی دردناک میشود. این دسته از خانمها ممکن است درد را در این نواحی احساس کنند:
قسمت جلوی استخوان شرمگاهی تقریبا هم سطح باسن
- انتشار درد به رانها
- در یک یا هر دو طرف کمر
- ناحیه بین مقعد و واژن
- احساس صدای کلیک یا ساییده شدن در ناحیه لگن
معمولا در چنین مواقعی احساس میکنید:
- پایین و بالا رفتن از پلهها
- پیادهروی
- ایستادن بر یک پا
- باز کردن پاها، بهطور مثال هنگام پیاده شدن از ماشین
- تغییر حالت در رختخواب
درد کمربندی لگن در بارداری یا PGP چیست؟
درد کمربندی لگنی مرتبط با بارداری، یا PGP، به درد ناحیه جلو، پشت یا اطراف لگن گفته میشود. این درد ممکن است مفصل سمفیز پوبیس در جلوی لگن یا مفاصل ساکروایلیاک در پشت لگن را درگیر کند.
PGP میتواند باعث درد در این نواحی شود:
- استخوان شرمگاهی
- پایین کمر
- باسن
- کشاله ران
- رانها
- ناحیه پرینه
این درد معمولا با راهرفتن، پله، ایستادن روی یک پا، باز کردن پاها یا چرخیدن در رختخواب بدتر میشود. PGP برای جنین خطر مستقیم ندارد، اما میتواند تحرک، خواب و کیفیت زندگی مادر را تحت تأثیر قرار دهد.
این جدول فقط برای آگاهی اولیه است و جای تشخیص پزشکی را نمیگیرد. اگر درد لگن در بارداری شدید، یکطرفه، رو به افزایش یا همراه با خونریزی، سرگیجه، غش، درد نوک شانه، تب، خروج مایع، انقباضات منظم یا کاهش حرکت جنین باشد، باید سریع ارزیابی پزشکی انجام شود.
| ویژگی | درد لگنی/کمربندی شایع بارداری (PGP و دردهای عضلانیاسکلتی) | علائم هشدار که به بررسی فوری نیاز دارند |
|---|---|---|
| محل درد | اغلب روی استخوان شرمگاهی، پشت لگن، باسن، کشاله ران یا اطراف ران احساس میشود و ممکن است دوطرفه یا با حرکت بدتر شود. | درد پایین شکم یا لگن که شدید، یکطرفه یا ناگهانی باشد، مخصوصا در اوایل بارداری، باید فوری بررسی شود. |
| الگوی درد | معمولا با راهرفتن، پله، چرخیدن در تخت، سوار و پیاده شدن از ماشین، باز کردن پاها یا ایستادن روی یک پا بیشتر میشود. | دردی که رو به افزایش باشد، با استراحت بهتر نشود، یا بهصورت ناگهانی و شدید شروع شود، نگرانکننده است. |
| رابطه با حرکت | اغلب به حرکت، وضعیت بدن و فعالیت وابسته است و با اصلاح حرکت یا استراحت نسبی کمی بهتر میشود. | اگر درد ارتباط واضحی با حرکت نداشته باشد یا همراه علائم عمومی بدن باشد، باید بررسی دقیقتر انجام شود. |
| خونریزی واژینال | معمولا وجود ندارد. | وجود خونریزی یا لکهبینی همراه درد لگن، بهویژه در اوایل بارداری، نیازمند ارزیابی سریع پزشکی است. |
| سرگیجه یا غش | ویژگی معمول PGP نیست. | سرگیجه شدید، احساس ضعف یا غش همراه درد، علامت هشدار است و باید فوری رسیدگی شود. |
| درد نوک شانه | به نفع درد کمربندی لگن نیست. | درد نوک شانه همراه درد شکم/لگن در اوایل بارداری میتواند علامت مهمی باشد و باید فوری بررسی شود. |
| تب یا لرز | معمولا وجود ندارد. | تب، لرز یا بدحالی عمومی میتواند به نفع عفونت یا علت مهم دیگر باشد و نیاز به بررسی دارد. |
| خروج مایع یا انقباض | جزو علائم معمول PGP نیست. | اگر درد با خروج مایع از واژن، انقباضات منظم یا احساس فشار غیرطبیعی همراه شود، باید سریع بررسی شود. |
| حرکت جنین | در PGP بهتنهایی کاهش حرکت جنین انتظار نمیرود. | کاهش حرکت جنین در سنین بالاتر بارداری باید فوری گزارش شود. |
| اقدام اولیه | کاهش حرکات تشدیدکننده، حفظ فعالیت سبک، اصلاح وضعیت بدن، بالش بین زانوها هنگام خواب و مراجعه برای ارزیابی و فیزیوتراپی. | تماس سریع با پزشک، ماما یا مراجعه به مرکز درمانی؛ در علائم شدید یا غش و درد شدید ناگهانی، مراجعه اورژانسی لازم است. |
درد لگنی مرتبط با بارداری اغلب با حرکت و وضعیت بدن بدتر میشود، اما درد شدید یکطرفه، خونریزی، سرگیجه، غش، درد نوک شانه، تب، خروج مایع، انقباضات یا کاهش حرکت جنین را نباید به درد طبیعی بارداری نسبت داد.
آیا درد لگن در اوایل بارداری طبیعی است؟
درد خفیف، گذرا و بدون علائم هشدار ممکن است در اوایل بارداری دیده شود. اما درد شدید، طولانی، یک طرفه یا همراه با خونریزی باید جدی گرفته شود.
نکته مهم این است که:
- نداشتن سابقه بیماری
- مثبت یا منفی بودن تست در زمان زودهنگام
- یا نداشتن درد شدید قبلی
هیچکدام به تنهایی بارداری خارج رحم را رد نمیکنند. اگر درد لگن با لکهبینی، سرگیجه یا درد شانه همراه باشد، باید سریع بررسی شود.
چه مواقعی نیاز به مراجعه به پزشک دارم
در صورتی که درد لگن در بارداری را همراه با چنین مواردی تجربه میکنید با پزشک معالج خود در میان بگذارید:
- حرکت کردن برای شما دشوار است.
- زمانی که از ماشین پیاده میشوید یا در رختخواب تغییر حالت میدهید، احساس درد دارید.
- هنگام بالا و پایین رفتن از پلهها درد دارید.
علت درد لگن در بارداری چیست
احتمال ایجاد لگن درد در بارداری در سه ماه اول بارداری وجود دارد و با گذشت زمان تا هنگام زایمان درد شدیدتر میشود. در ادامه در خصوص دلایل احتمال آن به شما توضیح میدهیم.
درد لگن در اوایل بارداری
در سه ماهه اول کشیده شدن رحم منجر به گرفتگی خفیفی میشود. علاوه بر این موارد دیگری از جمله تغییرات هورمونی، یبوست در بارداری یا تغییر در میزان فعالیت شما میتواند منجر به درد طی این مدت شود.
از آنجایی که تغییرات زیادی در سه ماهه اول رخ میدهد، تشخیص علت دقیق آن میتواند دشوار باشد.
درد لگن در سه ماهه دوم بارداری
طی سه ماهه دوم بارداری انعطاف مفاصل، تحرک و همچنین هورمون ریلاکسین افزایش پیدا میکند تا فضای کافی برای رشد کودک وجود داشته باشد.
چنین تغییراتی میتواند منجر به ناراحتی در مفاصل و همچنین ماهیچهها شود. علاوه بر این فشار روی عضلات کف لگن طبیعتا به لگن فشار وارد میکند و همچنین منجر به کمر درد و درد لگن در بارداری میشود، بهخصوص زمانی که حرکتی ناگهانی دارید.
هرچه شکم شما بزرگ میشود، بدن در حال تنظیم موقعیت ستون فقرات با حالت جدید بدن است که به رفع مشکلات تعادلی و همچنین کشیدگی مفاصل در پشت و جلوی لگن کمک کند. چنین تغییرات بزرگی در بدن میتواند منجر به درد و اختلال در عملکرد لگن شود.
درد لگن در سه ماهه سوم بارداری
این عارضه در اغلب مواقع در سه ماهه سوم بارداری بدتر میشود. زمانی که رحم در حال رشد است، فشار بیشتری به لگن وارد میشود. چنین شرایطی منجر به درد رباط گرد و همچنین ناراحتی سیاتیک میشود.
زمانی که کودک به صورت سر پایین قرار میگیرد، فشار بیشتری به لگن وارد میکند که افزایش درد در ناحیه کمر، مفصل ساکروایلیاک، دنبالچه و… رخ میدهد.
درد یک طرفه لگن در اوایل بارداری
درد یک طرفه لگن در اوایل بارداری یکی از بخشهای مهم ارزیابی است، چون میتواند با بارداری خارج رحم، کیست تخمدان، عفونت ادراری، مشکلات گوارشی یا درد عضلانی مرتبط باشد.
اگر درد یک طرفه همراه این علائم باشد، باید فوری بررسی شود:
- خونریزی واژینال
- سرگیجه
- غش
- درد نوک شانه
- ضعف شدید
- درد رو به افزایش
- تهوع یا استفراغ شدید
طبق NHS، درد پایین شکم که معمولا در یک سمت است، همراه با خونریزی یا سرگیجه میتواند از علائم بارداری خارج رحم باشد و در صورت شدت یا احتمال پارگی، نیاز به مراجعه اورژانسی دارد.
درد لگن سمت چپ یا راست در بارداری نشانه چیست؟
سمت درد بهتنهایی علت را مشخص نمیکند. درد سمت چپ یا راست میتواند از یکی از موارد زیر باشد:
- مفصل ساکروایلیاک
- عضلات لگن یا کمر
- تخمدان
- کلیه یا مجاری ادراری
- روده
- یا عوارض بارداری
بنابراین درد یک طرفه همیشه باید در کنار شدت، مدت، الگوی درد و علائم همراه تفسیر شود.
درد لگن و ران پا در بارداری
دردی که به ران یا باسن تیر میکشد میتواند با PGP، سیاتیک یا فشار مکانیکی روی عضلات و مفاصل مرتبط باشد. اگر درد همراه با بیحسی، ضعف پا یا ناتوانی در راهرفتن باشد، بررسی دقیقتر لازم است.
چه درمانی دارد
اگر این عارضه در بارداری به موقع تشخیص داده شود، میتوان اقداماتی برای کاهش درد و هرگونه علائم آزاردهنده انجام داد.
در صورت نیاز به فیزیوتراپیست که در این زمینه تخصص دارد، ارجاع داده میشوید. هدف از انجام این روش درمانی کاهش یا تسکین درد، بهبود وضعیت و عملکرد مادر و همچنین ثبات مفصل لگن است.
بهطور کلی راهکارهای درمانی احتمالی که برای مادران باردار در نظر گرفته میشود به شرح زیر است:
- توصیه به انجام تمریناتی از جمله تقویت عضلات شکم، لگن و کمر
- استفاده از تجهیزاتی از جمله کمربند طبی یا عصا در صورت لزوم
لازم به ذکر است این علائم ناشی از لگن درد در بارداری تا زمانی که کودک به دنیا نیامده است بهطور کامل رفع نمیشود؛ اما اگر روند درمان توسط پزشک با تجربه صورت گیرد تا حد زیادی علائم ناشی از این عارضه بهبود پیدا خواهد کرد.
درد استخوان شرمگاهی یا پوبیس در بارداری چیست؟
سمفیز پوبیس مفصل جلوی لگن است. درد این ناحیه ممکن است در مرکز پایین شکم، کشاله ران یا قسمت داخلی ران احساس شود.
این درد معمولا با:
- پله
- راه رفتن
- باز کردن پاها
- چرخیدن در تخت
بدتر میشود.
این وضعیت بخشی از طیف PGP است و لزوما به معنی یک مشکل خطرناک نیست، اما اگر شدید شود یا حرکت را محدود کند، باید بررسی شود.
علائم تنگی لگن در بارداری چیست؟
تنگی لگن معمولا با درد یا ظاهر بدن تشخیص داده نمیشود. درد پوبیس، کلیک لگن یا PGP نشان نمیدهد لگن برای زایمان طبیعی کوچک است. تصمیم درباره نوع زایمان بر اساس وضعیت مادر، جنین و روند زایمان گرفته میشود.
نکاتی برای کاهش درد لگن و کمر در بارداری
دقت به برخی از نکات ساده به شما در تسکین درد در بارداری کمک میکند که این موارد به شرح زیر است:
- باید فعالیت داشته باشید و از انجام کارهایی که منجر به تشدید درد میشود خودداری کنید.
- هنگام ایستادن باید روی هر پا وزن یکسانی وارد شود.
- هر زمان که نیاز دارید استراحت کنید.
- زمان در آوردن یا پوشیدن لباس باید نشسته باشید.
- هنگام خوابیدن توصیه میشود بالشتی در بین دو پای خود قرار دهید.
- هنگام سوار یا پیاده شدن از ماشین پاهای خود را در کنار یکدیگر قرار دهید.
همچنین باید از این موارد خودداری کنید:
- نشستن یا ایستادن طی طولانی مدت
- پایین و بالا رفتن زیاد از پلهها
- بلند کردن اجسام سنگین
زایمان طبیعی با درد لگن در بارداری
بسیاری از خانمها با وجود این عارضه، مشکلی برای زایمان به روش طبیعی ندارند. توصیه میشود مشکل خود را با پزشک و ماما در میان بگذارید تا از وضعیت شما بهخوبی آگاه باشد.
زایمان طبیعی در آب میتواند گزینه خوبی برای شما باشد؛ چرا که وزن مفصل را کاهش میدهد و امکان حرکت راحتتر را به شما خواهد داد.
درد لگن در بارداری موقع خواب
درد لگن هنگام خواب یا چرخیدن در تخت شایع است. برای کاهش آن:
- به پهلوی راحتتر بخوابید.
- بین زانوها بالش بگذارید.
- زیر شکم را حمایت کنید.
- هنگام چرخیدن، زانوها را نزدیک هم نگه دارید.
این توصیهها در بسیاری از موارد به کاهش فشار روی لگن کمک میکنند.
چگونه علت درد لگن در بارداری تشخیص داده میشود؟
پزشک معمولا این موارد را بررسی میکند:
- هفته بارداری
- محل دقیق درد
- یکطرفه یا دوطرفه بودن
- ارتباط با حرکت
- خونریزی یا لکهبینی
- علائم ادراری یا گوارشی
- سابقه درد قبلی
- معاینه شکم و لگن
- سونوگرافی یا آزمایش در صورت نیاز
برای PGP، معاینه وضعیت بدن، مفاصل لگن و الگوی حرکت اهمیت دارد و سایر علتها باید رد شوند.
چه افرادی دچار درد لگن در بارداری میشوند
طبق آمارهایی که وجود دارد متوجه شدهاند از هر ۵ خانم باردار، یک نفر تحت تاثیر درد لگن در بارداری یا درد کمربندی لگنی (PGP) قرار میگیرد.
دقیقا علت ایجاد آن مشخص نیست؛ اما این احتمال داده میشود که مواردی از جمله سابقه آسیب به لگن، وضعیت یا وزن نوزاد و ناهمواری حرکت مفصل لگن تاثیرگذار باشند.
عواملی که خانمها را بیشتر در معرض این عارضه قرار میدهد به شرح زیر است:
- سابقه کمردرد یا درد کمربندی لگن
- اضافه وزن
- شغل فیزیکی سخت
- سابقه این عارضه در بارداری قبلی
- سابقه آسیب به لگن بهدنبال تصادف یا زمین خوردن
چه زمانی درد لگن در بارداری خطرناک است؟
درد لگن در بارداری در این شرایط باید فوری بررسی شود:
- خونریزی واژینال
- درد شدید یا رو به افزایش
- درد یکطرفه شدید
- سرگیجه یا غش
- درد نوک شانه
- تب یا لرز
- تهوع و استفراغ مداوم
- ترشحات بدبو
- درد یا سوزش ادرار
- ناتوانی در راه رفتن
- انقباضات منظم
- خروج مایع از واژن
- کاهش حرکت جنین
درمان درد لگن در بارداری چیست؟
درمان به علت درد بستگی دارد. اگر درد از نوع PGP باشد، ممکن است این موارد کمککننده باشند:
- اصلاح فعالیت
- فیزیوتراپی تخصصی بارداری
- تمرینات اختصاصی
- کمربند حمایتی لگن
- استفاده محدود از عصا یا وسایل کمکی در موارد لازم
- کمپرس گرم یا سرد طبق نظر درمانگر
- آبدرمانی
- مدیریت درد با داروی مناسب بارداری
تشخیص زودهنگام معمولاً به کنترل بهتر درد کمک میکند.
برای درد لگن در بارداری چه باید کرد؟
چند اقدام ساده و ایمن میتواند کمک کند:
- فعالیت را کاملاً قطع نکنید، اما حرکات دردناک را کم کنید.
- بین استراحت و فعالیت تعادل ایجاد کنید.
- هنگام ایستادن وزن را روی هر دو پا تقسیم کنید.
- برای لباس پوشیدن بنشینید.
- هنگام ورود و خروج از ماشین زانوها را نزدیک هم نگه دارید.
- هنگام چرخیدن در تخت، شانه و لگن را همزمان حرکت دهید.
- بین زانوها بالش بگذارید.
- کفش راحت و حمایتی بپوشید.
- از حمل اجسام سنگین خودداری کنید.
- پله را کمتر استفاده کنید.
فیزیوتراپی برای درد لگن در بارداری
فیزیوتراپی میتواند یکی از مهمترین بخشهای درمان باشد، اما باید متناسب با وضعیت هر فرد باشد.
هدف آن:
- کاهش درد
- بهبود حرکت
- افزایش پایداری لگن
- اصلاح الگوی راه رفتن و نشستن
فیزیوتراپی ممکن است شامل آموزش حرکت صحیح، تمرینات تقویتی، درمان دستی یا وسایل حمایتی باشد. تمرینات عمومی و یکسان برای همه مناسب نیستند.
کمربند لگنی در بارداری
کمربند حمایتی لگن در بعضی بیماران میتواند درد را هنگام راه رفتن یا فعالیت کمتر کند.
اما:
- باید درست انتخاب شود.
- خیلی سفت نباشد.
- و جایگزین فیزیوتراپی و اصلاح حرکت نشود.
استفاده از آن بهتر است با نظر فیزیوتراپیست انجام شود.
آیا شیاف پروژسترون برای درد لگن در بارداری استفاده میشود؟
خیر. شیاف پروژسترون درمان درد لگن یا PGP نیست و نباید فقط به دلیل درد لگن مصرف شود. پروژسترون واژینال در شرایط مشخص پزشکی تجویز میشود. طبق NICE، در بعضی زنان دارای خونریزی اوایل بارداری و سابقه سقط قبلی، بعد از تأیید بارداری داخل رحمی ممکن است پروژسترون میکرونیزه واژینال پیشنهاد شود.
پس پروژسترون داروی عمومی درد لگن نیست و مصرف آن باید فقط با نظر متخصص باشد.
مصرف مسکن برای درد لگن در بارداری
مصرف دارو باید فقط با نظر پزشک باشد. در بعضی موارد، پاراستامول ممکن است گزینهای مناسب باشد، اما مصرف خودسرانه داروهای ضدالتهاب مانند ایبوپروفن در بارداری مناسب نیست.
آیا درد لگن تا زمان زایمان ادامه دارد؟
مدت درد در افراد مختلف فرق میکند. در بعضی زنان علائم با اصلاح فعالیت و فیزیوتراپی بهتر میشود، و در بسیاری موارد بعد از زایمان هم بهبود پیدا میکند. اما اگر درد ادامهدار یا شدید باشد، باید پیگیری شود.
آیا درد لگن نشانه تنگی لگن است؟
خیر. درد لگن، کلیک مفصل یا PGP نشان نمیدهد لگن کوچک یا تنگ است. اندازه و مناسب بودن لگن برای زایمان با درد روزمره مشخص نمیشود.
۲ پاسخ
سلام . من چند روز بعد از ای یو ای ، دچار درد لگن شدید شدم از شیاف پروژسترون هم استفاده میکنم. درد لگن. نشانه چیه؟
هم به خاطر دستکاری رحم میتونه باشه و احتمال عفونت و هم احتمال بارداری.
با پزشکتون مشورت کنید.