علت درد زیر شکم

درد زیر شکم به دلایل مختلفی ایجاد می‌شود، در اغلب مواقع مواردی مانند احتباس گاز در شکم یا سوء هاضمه در ایجاد چنین مشکلی نقش دارد.

با این حال ممکن است عوامل جدی‌تر در ایجاد درد شکم در زیر شکم دخیل باشد. به علائم دیگری که دارید حتما توجه داشته باشید؛ زیرا ممکن است سرنخ‌هایی برای تشخیص علت به شما بدهد.

ناحیه زیر شکم کجاست و چه اندام‌هایی را شامل می‌شود؟

زیر شکم معمولا به ناحیه‌ای گفته می‌شود که از زیر ناف تا لگن ادامه دارد. در این قسمت، اندام‌های مهمی مانند بخش‌هایی از روده بزرگ و کوچک، مثانه، حالب‌ها، آپاندیس، رحم و تخمدان‌ها در زنان، پروستات در مردان و عضلات کف لگن قرار دارند. به همین دلیل، درد زیر شکم همیشه از یک علت مشخص ایجاد نمی‌شود و ممکن است منشأ گوارشی، ادراری، عضلانی، زنان، مردان یا حتی عصبی داشته باشد.

گاهی درد دقیقا در وسط زیر شکم احساس می‌شود؛ اما در برخی موارد به سمت راست، سمت چپ، کمر، کشاله ران یا حتی بیضه‌ها تیر می‌کشد. توجه به محل درد، نوع درد، مدت‌زمان آن و علائم همراه، به پزشک کمک می‌کند علت اصلی را سریع‌تر تشخیص دهد.

تفاوت درد حاد و مزمن در زیر شکم

درد زیر شکم از نظر مدت‌ زمان به دو گروه کلی تقسیم می‌شود. درد حاد معمولا ناگهانی شروع می‌شود و ممکن است نشانه مشکلی فوری مانند آپاندیسیت، پیچ‌خوردگی تخمدان، سنگ کلیه یا عفونت شدید باشد.

اما درد مزمن معمولا هفته‌ها یا ماه‌ها ادامه دارد و می‌تواند با بیماری‌هایی مانند سندرم روده تحریک‌پذیر، اندومتریوز، التهاب مزمن مثانه یا مشکلات عضلات لگن ارتباط داشته باشد. اگر درد ناگهانی، شدید، رو به افزایش یا همراه با تب، استفراغ، بی‌حالی، خونریزی یا غش باشد، نباید آن را یک درد ساده تلقی کرد.

تیر کشیدن، گرفتگی یا سوزش؛ هر نوع درد زیر شکم چه معنایی دارد؟

نوع درد می‌تواند سرنخ مهمی درباره علت آن باشد:

• تیر کشیدن زیر شکم ممکن است به علت تحریک عصب، تخمک‌گذاری، سنگ کلیه، دردهای عضلانی یا درد ارجاعی از کمر و لگن باشد.
• گرفتگی زیر شکم بیشتر در مشکلات روده، یبوست، قاعدگی، انقباضات رحم یا سندرم روده تحریک‌پذیر دیده می‌شود.
• سوزش زیر شکم یا زیر ناف معمولا با عفونت ادراری، التهاب مثانه یا تحریک مجاری ادراری ارتباط دارد.
• درد مبهم و سنگینی زیر شکم می‌تواند در مشکلات لگنی، التهاب مزمن، فیبروم، کیست تخمدان یا مشکلات پروستات دیده شود.
• دردی که می‌گیرد و ول می‌کند بیشتر با انقباضات روده، نفخ، سنگ‌های ادراری یا دردهای قاعدگی مرتبط است.

البته نوع درد به‌تنهایی برای تشخیص کافی نیست و باید با علائم دیگر بررسی شود.

درد زیر شکم چه علائمی دارد

این درد بسته به علت آن می‌تواند متفاوت باشد. برخی از انواع درد در تمام قسمت تحتانی شکم گسترش می‌یابد و برخی دیگر در نقطه خاصی از شکم ایجاد می‌شود.

علائم بسته به علت درد در هر فردی متفاوت است. به همین جهت علائم احتمالی را که هر فردی ممکن است تجربه کند را برای شما ذکر خواهیم کرد.

علائم هشداردهنده

این موارد نیاز به بررسی و درمان فوری دارد:

• تب همراه با درد زیر شکم دارید.
• درد شدیدی که از بین نمی‌رود.
• دچار استفراغ خونی شده‌اید.
• دچار علائمی از جمله شوک یا فشار خون پایین شده‌اید که می‌تواند نشانه خونریزی داخلی باشد.
• مدفوع خونی یا تیره دارید.

بررسی دلایل احتمالی درد زیر شکم

درد زیر شکم می‌تواند به‌صورت حاد یا مزمن باشد، درد حاد می‌تواند به‌طور ناگهانی تغییر کند و خودبه‌خود از بین می‌رود. هر نوع دردی در زیر شکم می‌تواند ناشی از مسائل خوش‌خیم مانند ناراحتی معده یا جدی‌تر مانند آپاندیسیت باشد.

آپاندیسیت

این مسئله یک بیماری جدی است که نیاز به بررسی و درمان اورژانسی دارد. در صورتی که آپاندیس ملتهب و عفونی شود، باید درمان فوری برای جلوگیری از پارگی انجام شود.

افرادی که بین ۱۰ تا ۳۳ سال هستند، بیش از هر فرد دیگری در معرض خطر این بیماری قرار دارند؛ اما به این معنی نیست که امکان ایجاد این بیماری در سنین دیگر وجود ندارد.

اکثر افراد مبتلا آپاندیسیت چنین دردی دارند:

• درد به‌طور ناگهانی در سمت راست پایین شکم ایجاد می‌شود.
• درد به‌طور ناگهانی در اطراف ناف شروع شده و سپس به سمت راست پایین شکم منتقل می‌شود.
• با وارد شدن فشار به محل درد، درد تسکین می‌یابد؛ اما با برداشتن فشار مجددا بازمی‌گردد.
• هنگام حرکت، نفس عمیق، سرفه یا عطسه بدتر می‌شود.
• قبل از سایر علائم ایجاد شده و با گذشت زمان بدتر می‌شود.
• درد شدید شده است و احساس متفاوتی نسبت به قبل دارید.

از دیگر علائم احتمالی می‌توان به چنین مواردی اشاره کرد:

• تورم شکم
• تهوع و استفراغ
• اسهال یا یبوست
• بی اشتهایی
• تب خفیف
• عدم توانایی در خارج کردن گاز معده

زمانی که آپاندیس پاره می‌شود، معمولا درد برای مدتی کاهش پیدا می‌کند؛ اما در این صورت آپاندیس ترکیده شده عفونت را به داخل شکم می‌ریزد، در نهایت در سراسر بدن پخش شده و منجر به سپسیس می‌شود که تهدیدکننده زندگی است.

کولیت

کولیت نوعی بیماری التهابی است که منجر به تورم روده بزرگ و درد زیر شکم می‌شود. درد می‌تواند به‌صورت رفت و برگشتی باشد یا ثابت بماند.

علائم دیگر این بیماری به شرح زیر است:

• تب
• کم آبی بدن
• خون در مدفوع
• نفخ
• اسهال
• تمایل مکرر به اجابت مزاج

دلایل ایجاد کولیت چنین مواردی است:

• عفونت
• مسمومیت غذایی
• بیماری کرون
• کولیت ایسکمیک
• کولیت زخمی

بیماری التهابی روده

بیماری‌هایی از جمله کرون و کولیت اولسراتیو به عنوان بیماری‌های التهابی روده (IBD) دسته‌بندی می‌شوند.

بیماری دیورتیکولار

این بیماری شامل دیورتیکولوز و دیورتیکولیت است.

دیورتیکولوز

افراد مبتلا به دیورتیکولوز برآمدگی‌هایی بر سطح روده دارند. احتمال ایجاد این بیماری در افراد مسن بیشتر است. برخی از افراد به هیچ وجه علائمی ندارند، اما این بیماری می‌تواند منجر به نفخ شکم، گرفتگی و یبوست شود.

بیشتر بخوانید: یبوست در بارداری همراه با درمان

دیورتیکولیت

برآمدگی به هر شکلی که تحریک شود، به عنوان بیماری دیورتیکولیت شناخته می‌شود.

درد سمت چپ شکم از شایع‌ترین علائم این نوع التهاب یا عفونت است. از سایر علائم این بیماری می‌توان به چنین مواردی اشاره کرد:

• گرفتگی
• یبوست
• تب
• لرز
• تهوع و استفراغ

عفونت کلیه

عفونت کلیه یا پیلونفریت نوعی عفونت جدی است که اغلب با عفونت مثانه شروع می‌شود. هنگامی که سیستیت ناشی از باکتری یا قارچ به کلیه‌ها می‌رسد، امکان ایجاد عفونت کلیه وجود دارد.

اگر کمردرد داشته باشید ممکن است در زیر دنده‌ها، اطراف شکم و اطراف کشاله ران نیز احساس درد داشته باشید. درد ناشی از عفونت کلیه معمولا شدت زیادی دارد.

از علائم این عارضه می‌توان به چنین مواردی اشاره کرد:

• احساس درد هنگام ادرار کردن
• نیاز مکرر به ادرار کردن
• حالت تهوع و استفراغ
• تب همراه با لرز

اگر مشکوک به عفونت کلیه هستید، باید فورا برای درمان اقدام کنید.

احتباس ادرار

اگر دچار احتباس ادرار هستید، به‌طور ناگهانی نمی‌توانید دفع ادرار داشته باشید. این عارضه می‌تواند به‌صورت مزمن نیز ایجاد شود.

احتمال ایجاد این بیماری در آقایان بیشتر است و ممکن است علائمی نیز ایجاد نشود. اگر قادر به دفع ادرار نباشید، احتمالا درد شدیدی را احساس می‎کنید که به شکم شما نیز سرایت می‌کند. برخی از افراد به عنوان درد زیر شکم گزارش می‌کنند.

سیستیت

خانم‌ها بیشتر از آقایان به این بیماری مبتلا می‌شوند. معمولا التهاب توسط باکتری ایجاد می‌شود، اما می‌تواند دلایل دیگری نیز داشته باشد.

از علائم سیستیت می‌توان به چنین مواردی اشاره کرد:

• درد شبیه گرفتگی در قسمت میانی پایین شکم
• احساس درد در کمر
• ادرار کدر
• خون در ادرار
• ادرار بدبو
• تب با درجه پایین
• سوزش یا ادرار دردناک
• نیاز مکرر به ادرار کردن حتی پس از دفع ادرار

نفرولیتیازیس (سنگ کلیه)

سنگ کلیه اغلب باعث ایجاد درد در ناحیه پشت می‌شود؛ اما امکان درد در زیر شکم وجود دارد. سایر علائم سنگ کلیه به شرح زیر است:

• خون در ادرار
• استفراغ
• ادرار بدبو
• تب
• درد و سوزش هنگام ادرار کردن

با وجود اینکه که معمولا سنگ‌های کلیه کوچک خودبه‌خود دفع می‌شوند؛ اما سنگ‌های بزرگ‌تر نیاز به درمان دارند. این موارد می‌تواند منجر به عفونت دستگاه ادراری و درد زیر شکم شوند.

تجمع گاز در شکم

زمانی که هوا را می‌بلعید یا غذاهای خاصی مصرف می‌کنید که در ایجاد گاز در شکم نقش دارد، در نهایت به دستگاه گوارش فشار وارد خواهد شد. برخی از غذاها حاوی موارد و ترکیباتی هستند که باعث تجمع گاز در شکم می‌شود:

• فیبر موجود در لوبیا
• فیبر نامحلول مانند سبزیجات
• فروکتوز مانند پیاز یا موز
• لاکتوز موجود در محصولات لبنی
• رافینوز در کلم و سبزیجات چلیپایی

برخی از افراد بیشتر در معرض تجمع گاز در دستگاه گوارش قرار دارند. به‌طور مثال افرادی که دچار عدم تحمل لاکتوز هستند یا اختلالات گوارشی دارند. از علائم تجمع گاز در شکم می‌توان به چنین مواردی اشاره کرد:

• آروغ زدن
• نفخ
• دل درد
• نفخ شکم

گرفتگی‌های ناشی از قاعدگی

گرفتگی در قاعدگی به دلیل انقباضات رحمی رخ می‌دهد. احساس درد می‌تواند از خفیف تا شدید باشد. ممکن است علاوه بر درد زیر شکم، کمردرد را نیز تجربه کنید.

علائم دیگری که ممکن است همراه با دردهای قاعدگی تجربه کنید به شرح زیر است:

• خستگی
• تهوع و استفراغ
• اسهال

برخی از افراد به دلیل اختلال یا عفونت دیگری دچار دردهای قاعدگی می‌شوند که به این حالت دیسمنوره ثانویه گفته می‌شود. این گرفتگی غیر طبیعی دلایل مختلفی از جمله موارد زیر را دارد:

• بیماری التهابی لگن (PID)
• اندومتریوز
• فیبروم‌ها
• آدنومیوز

یبوست

یبوست یک وضعیت ناراحت‌کننده است که اجابت مزاج دشوار را دشوار می‌کند. در صورتی که فیبر کمی‌ در رژیم غذایی شما وجود داشته باشد یا تغییر ناگهانی در عادت غذایی خود داشته باشید، احتمال ابتلا به یبوست وجود دارد.

علائم این عارضه به شرح زیر است:

• مدفوع خشک و سفت
• عدم وجود مدفوع
• نفخ
• درد زیر شکم در صورت تجمع گاز در شکم

گاهی یبوست به دلیل وجود بیماری زمینه‌ای در افراد رخ می‌دهد.

سندرم روده تحریک پذیر (IBS)

سندرم روده تحریک پذیر وضعیتی است که باعث ایجاد علائم مختلفی گوارشی از جمله موارد زیر می‌شود:

• دل درد
• تغییر در حرکات روده از جمله اسهال، یبوست یا تجربه ترکیبی از هر دو مورد
• احساس نفخ
• مخاط در مدفوع
• احساس اجابت مزاج

علت درد لگن

گاهی اوقات افراد درد لگن را با درد زیر شکم اشتباه می‌گیرند، شرایطی که می‌تواند در ایجاد چنین دردی نقش داشته باشد به شرح زیر است:

• بیماری التهابی لگن (PID)
• پاره شدن کیست تخمدان
• لیومیوم (فیبروم)
• اندومتریوز
• بارداری خارج از رحم
• تحریک بیش از حد تخمدان
• پیچ خوردگی تخمدان
• سرطان تخمدان

علت درد زیر شکم سمت راست

درد زیر شکم سمت راست یکی از کوئری‌های پرتکرار است، زیرا برخی بیماری‌های مهم در این ناحیه خود را نشان می‌دهند. البته هر درد سمت راست به‌معنای آپاندیسیت نیست، اما اگر درد شدید، مداوم یا رو به افزایش باشد باید بررسی شود.

آپاندیسیت؛ دردی که ممکن است بدتر شود

آپاندیسیت معمولا با درد مبهم اطراف ناف شروع شده و سپس به سمت راست پایین شکم منتقل می‌شود. این درد معمولا با گذشت زمان شدیدتر می‌شود و ممکن است با بی‌اشتهایی، تهوع، تب خفیف یا درد هنگام راه رفتن همراه باشد. در صورت شک به آپاندیسیت، خوددرمانی یا مصرف مسکن برای پنهان کردن درد توصیه نمی‌شود؛ زیرا ممکن است تشخیص را دشوار کند.

کیست تخمدان راست یا پیچ‌خوردگی تخمدان در زنان

در زنان، درد سمت راست زیر شکم می‌تواند از تخمدان راست یا لوله فالوپ منشا بگیرد. کیست تخمدان ممکن است درد خفیف، مبهم یا دوره‌ای ایجاد کند؛ اما اگر کیست پاره شود یا تخمدان دچار پیچ‌خوردگی شود، درد می‌تواند ناگهانی و شدید باشد. پیچ‌خوردگی تخمدان یک وضعیت اورژانسی است و معمولا با تهوع و استفراغ نیز همراه می‌شود.

درد سمت راست در مردان؛ بیضه و کشاله ران

در مردان، درد زیر شکم سمت راست ممکن است با مشکلات کشاله ران، فتق، التهاب بیضه، اپیدیدیمیت یا درد ارجاعی از دستگاه ادراری ارتباط داشته باشد. اگر درد زیر شکم همراه با درد بیضه، تورم، قرمزی یا تهوع ناگهانی باشد، باید سریع بررسی شود؛ زیرا برخی مشکلات بیضه نیاز به درمان فوری دارند.

علت درد زیر شکم سمت چپ

درد زیر شکم سمت چپ اغلب با روده بزرگ، تخمدان چپ در زنان، حالب چپ، عضلات لگن یا مشکلات گوارشی ارتباط دارد. در بسیاری از افراد، نفخ، یبوست یا سندرم روده تحریک‌پذیر باعث درد این ناحیه می‌شود؛ اما در برخی موارد، بیماری‌هایی مانند دیورتیکولیت یا سنگ کلیه نیز مطرح هستند.

دیورتیکولیت؛ التهاب روده بزرگ سمت چپ

دیورتیکولیت زمانی رخ می‌دهد که کیسه‌های کوچک دیواره روده بزرگ ملتهب یا عفونی شوند. این بیماری معمولا با درد سمت چپ پایین شکم، تب، تهوع، نفخ و تغییر در اجابت مزاج همراه است. درد دیورتیکولیت ممکن است مداوم باشد و با لمس شکم شدت بگیرد.

تخمدان چپ و لوله فالوپ در زنان

در زنان، تخمدان چپ می‌تواند منشا درد سمت چپ زیر شکم باشد. درد تخمک‌گذاری، کیست تخمدان، اندومتریوز یا التهاب لگن ممکن است در این ناحیه احساس شود. اگر درد با ترشح غیرطبیعی، تب، خونریزی غیرعادی یا درد هنگام رابطه جنسی همراه باشد، بررسی توسط متخصص زنان اهمیت دارد.

علت درد زیر شکم در زنان

درد زیر شکم در زنان می‌تواند به دلایل گوارشی، ادراری یا عضلانی ایجاد شود؛ اما به دلیل وجود رحم، تخمدان‌ها و لوله‌های فالوپ، علل زنان نیز باید در نظر گرفته شوند. زمان درد نسبت به چرخه قاعدگی، وجود ترشح، خونریزی، درد لگن یا درد هنگام رابطه جنسی می‌تواند در تشخیص کمک‌کننده باشد.

درد زیر شکم نزدیک پریود یا در حین قاعدگی

گرفتگی زیر شکم هنگام قاعدگی معمولا به دلیل انقباضات رحم ایجاد می‌شود. این حالت را دیسمنوره می‌نامند. دیسمنوره اولیه معمولا از سال‌های نوجوانی شروع می‌شود و بیماری زمینه‌ای خاصی ندارد. اما دیسمنوره ثانویه ممکن است به علت اندومتریوز، فیبروم، آدنومیوز یا التهاب لگن ایجاد شود.

اگر درد قاعدگی جدید، شدید، رو به افزایش یا همراه با خونریزی زیاد باشد، بهتر است بررسی تخصصی انجام شود. در این بخش می‌توانید به صفحه فیبروم رحم لینک داخلی بدهید.

درد زیر شکم همراه با ترشح آبکی یا سفیدرنگ

درد زیر شکم همراه با ترشح واژن یکی از علائمی است که باید جدی‌تر بررسی شود. ترشح واژن همیشه خطرناک نیست؛ برای مثال، ترشح شفاف یا آبکی ممکن است در برخی روزهای چرخه قاعدگی طبیعی باشد. اما اگر درد زیر شکم همراه با ترشح بدبو، زرد، سبز، خاکستری، خارش، سوزش، تب یا درد هنگام رابطه جنسی باشد، احتمال عفونت واژن، دهانه رحم یا بیماری التهابی لگن مطرح می‌شود.

درد زیر شکم و ترشح سفیدرنگ نیز می‌تواند در عفونت قارچی، تغییرات هورمونی یا برخی عفونت‌ها دیده شود. تشخیص دقیق بر اساس معاینه، شرح حال و در صورت نیاز آزمایش ترشحات انجام می‌شود.

درد زیر شکم و لگن همزمان نشانه چیست؟

وقتی درد زیر شکم همراه با درد لگن باشد، منشأ درد می‌تواند از رحم، تخمدان‌ها، مثانه، روده یا عضلات کف لگن باشد. بیماری‌هایی مانند اندومتریوز، فیبروم، کیست تخمدان، عفونت لگنی، سیستیت بینابینی و سندرم روده تحریک‌پذیر ممکن است چنین الگویی ایجاد کنند.

اندومتریوز؛ وقتی درد هر ماه برمی‌گردد

اندومتریوز زمانی رخ می‌دهد که بافتی شبیه پوشش داخلی رحم در خارج از رحم رشد کند. این بیماری می‌تواند باعث درد شدید قاعدگی، درد زیر شکم، درد لگن، درد هنگام رابطه جنسی، درد هنگام دفع و گاهی مشکلات باروری شود. درد اندومتریوز معمولا الگوی تکرارشونده دارد و ممکن است نزدیک پریود یا در طول آن شدیدتر شود.

درد تخمک‌گذاری یا میتل‌اشمرز

برخی زنان در میانه چرخه قاعدگی، یعنی حوالی زمان تخمک‌ گذاری، درد خفیف یا تیرکشنده‌ای در یک طرف زیر شکم احساس می‌کنند. این درد که به آن میتل‌اشمرز گفته می‌شود، معمولا کوتاه‌مدت است و خودبه‌خود برطرف می‌شود. با این حال، اگر درد شدید، طولانی یا همراه با خونریزی و تب باشد، نباید آن را فقط به تخمک‌ گذاری نسبت داد.

علت درد زیر شکم در مردان

درد زیر شکم در مردان ممکن است از روده، مثانه، عضلات شکم، کشاله ران، پروستات یا بیضه‌ها منشا بگیرد. به همین دلیل، در مردانی که درد زیر شکم همراه با اختلال ادرار، درد بیضه، درد کشاله ران یا تب دارند، بررسی دقیق اهمیت زیادی دارد.

پروستاتیت و درد پایین شکم در آقایان

پروستاتیت به التهاب یا عفونت پروستات گفته می‌شود و می‌تواند باعث درد زیر شکم، درد ناحیه لگن، درد بین مقعد و بیضه‌ها، سوزش ادرار، تکرر ادرار، درد هنگام انزال یا تب شود. پروستاتیت ممکن است حاد یا مزمن باشد. نوع حاد آن گاهی با تب و لرز همراه است و نیاز به مراجعه سریع به پزشک دارد.

درد زیر شکم و بیضه همزمان نشانه چیست؟

اگر درد زیر شکم همراه با درد بیضه باشد، عللی مانند اپیدیدیمیت، اورکیت، پیچ‌خوردگی بیضه، فتق کشاله ران، سنگ حالب یا درد ارجاعی از لگن مطرح می‌شود. پیچ‌خوردگی بیضه معمولا با درد ناگهانی و شدید بیضه، تهوع و گاهی بالا رفتن بیضه همراه است و یک وضعیت اورژانسی محسوب می‌شود.

فتق کشاله ران و درد زیر شکم

فتق اینگوینال یا فتق کشاله ران زمانی رخ می‌دهد که بخشی از بافت یا روده از نقطه ضعیف دیواره شکم بیرون بزند. این حالت ممکن است باعث درد زیر شکم، درد کشاله ران یا احساس برجستگی شود. درد فتق معمولا هنگام سرفه، عطسه، زور زدن یا بلند کردن بار سنگین بیشتر می‌شود.

علت درد زیر شکم در کودکان

درد زیر شکم در کودکان می‌تواند از علل ساده‌ای مانند یبوست، نفخ، عفونت‌های ویروسی یا اضطراب ایجاد شود؛ اما گاهی نیز با آپاندیسیت، عفونت ادراری یا مشکلات اختصاصی دختران و پسران ارتباط دارد. زیرا کودکان ممکن است نتوانند محل دقیق درد را توضیح دهند، والدین باید به علائم همراه توجه کنند.

درد زیر شکم در دختران نوجوان

در دختران نوجوان، شروع قاعدگی، درد تخمک‌گذاری، گرفتگی‌های قاعدگی، کیست تخمدان یا عفونت ادراری می‌تواند باعث درد زیر شکم شود. اگر درد با تب، استفراغ، بی‌حالی، خونریزی شدید یا ترشح غیرطبیعی همراه باشد، مراجعه به پزشک ضروری است.

درد زیر شکم در پسربچه‌ها چه فرقی دارد؟

در پسربچه‌ها، علاوه بر یبوست، نفخ و عفونت ادراری، درد بیضه یا کشاله ران اهمیت زیادی دارد. اگر کودک از درد بیضه، تورم یا درد ناگهانی زیر شکم شکایت دارد، باید سریع بررسی شود؛ زیرا برخی مشکلات بیضه در کودکان نیاز به درمان فوری دارند.

درد زیر شکم هنگام فعالیت

گاهی درد زیر شکم فقط در شرایط خاصی مانند سرفه، عطسه، راه رفتن، نشستن یا بلند کردن جسم سنگین ظاهر می‌شود. این الگو معمولا می‌تواند با عضلات شکم، فتق، فشار به لگن، مشکلات ستون فقرات یا التهاب‌های داخلی ارتباط داشته باشد.

درد زیر شکم موقع سرفه یا عطسه نشانه چیست؟

سرفه و عطسه فشار داخل شکم را افزایش می‌دهند. اگر هنگام سرفه یا عطسه، درد زیر شکم یا کشاله ران بیشتر شود، احتمال فتق، کشیدگی عضلات شکم، التهاب داخل شکم یا مشکلات لگنی مطرح می‌شود. وجود برجستگی در کشاله ران که با سرفه بیشتر مشخص می‌شود، می‌تواند نشانه فتق باشد.

درد زیر شکم هنگام نشستن یا راه رفتن

دردی که با نشستن طولانی‌مدت بیشتر می‌شود ممکن است با عضلات کف لگن، مشکلات کمر، التهاب مثانه یا دردهای عصبی ارتباط داشته باشد. از طرف دیگر، درد زیر شکم هنگام راه رفتن، به‌خصوص اگر در سمت راست پایین شکم باشد، می‌تواند در آپاندیسیت یا التهاب‌های لگنی شدیدتر احساس شود.

اگر فرد هنگام راه رفتن مجبور است خمیده حرکت کند یا درد با هر قدم بیشتر می‌شود، باید سریع‌تر بررسی شود.

درد زیر شکم بعد از بلند کردن بار سنگین

بلند کردن بار سنگین می‌تواند باعث کشیدگی عضلات شکم یا تشدید فتق شود. اگر بعد از بلند کردن جسم سنگین، درد زیر شکم یا کشاله ران ایجاد شده و همراه با برجستگی، تهوع، استفراغ یا درد شدید است، احتمال فتق گیر افتاده مطرح می‌شود و نیاز به بررسی فوری دارد.

درد زیر شکم بعد از ادرار یا مدفوع

ارتباط درد با ادرار یا دفع مدفوع، سرنخ مهمی برای تشخیص علت درد است. اگر درد با ادرار کردن بیشتر می‌شود یا همراه با سوزش و تکرر ادرار است، احتمال عفونت ادراری یا التهاب مثانه مطرح می‌شود. اما اگر درد با یبوست، نفخ یا دفع مدفوع ارتباط دارد، علل گوارشی محتمل‌تر هستند.

عفونت ادراری و سوزش زیر ناف

عفونت ادراری به‌خصوص در زنان شایع است و می‌تواند باعث درد زیر شکم، سوزش ادرار، تکرر ادرار، احساس تخلیه نشدن مثانه و بوی بد ادرار شود. اگر عفونت به کلیه‌ها برسد، ممکن است تب، لرز و درد پهلو نیز ایجاد شود.

در مواردی که درد مزمن زیر شکم با تکرر ادرار و احساس فشار مثانه همراه است اما عفونت واضحی پیدا نمی‌شود، پزشک ممکن است احتمال سیستیت بینابینی یا التهاب مزمن مثانه را نیز بررسی کند.

یبوست؛ وقتی درد بعد از دستشویی کم می‌شود

یبوست یکی از شایع‌ترین علل درد پایین شکم است. در این حالت، درد معمولا به شکل گرفتگی، نفخ یا فشار احساس می‌شود و ممکن است بعد از دفع مدفوع یا خروج گاز بهتر شود. کمبود مصرف آب، رژیم غذایی کم‌فیبر، کم‌تحرکی، برخی داروها و استرس می‌توانند یبوست را تشدید کنند.

درد زیر شکم که به کمر می‌زند نشانه چیست؟

گاهی منشا درد در شکم است اما فرد آن را در کمر هم احساس می‌کند، یا برعکس، مشکل از ستون فقرات و عضلات کمر است اما درد به زیر شکم تیر می‌کشد. به این حالت، درد ارجاعی گفته می‌شود.

درد زیر شکم که به کمر می‌زند می‌تواند در مشکلاتی مانند سنگ کلیه، عفونت ادراری، دردهای قاعدگی، اندومتریوز، التهاب لگن، یبوست شدید، مشکلات عضلانی و برخی اختلالات ستون فقرات دیده شود. اگر این درد همراه با تب، خون در ادرار، بی‌حسی پا، ضعف، بی‌اختیاری ادرار یا درد شدید باشد، نیاز به بررسی فوری دارد.

تشخیص درد زیر شکم

اگر درد شما به دلیل سوء هاضمه نیست و با گذشت زمان بدتر می‌شود به‌طوری که هیچ تسکینی احساس نمی‌کنید، حتما به پزشک مراجعه کنید.

در ابتدا پزشک معاینات فیزیکی را انجام می‌دهد و از شما می‌خواهد که هر علائمی که دارید را بگویید. در صورت نیاز آزمایشاتی را برای رد دیگر دلایل احتمالی برای شما در نظر خواهد گرفت. گاهی ممکن است بسته به وضعیتی که دارید معاینه زنان یا رکتوم نیز برای شما انجام گیرد.

آزمایشات احتمالی که برای شما در نظر گرفته می‌شود به شرح زیر است:

• آزمایش خون برای شمارش کامل خون جهت بررسی عفونت یا از دست دادن خون
• انجام تست تصویربرداری مانند سی تی اسکن جهت مشاهده اندام‌های داخل شکمی
• اگر احتمال بارداری داده شود، سونوگرافی نیز بهترین روش تصویربرداری برای افرادی است دلیل قانع‌کننده‌ای برای درد زیر شکم ندارند.

تندرنس و ریباند تندرنس شکم چیست؟

تندرنس شکم یعنی شکم هنگام لمس یا فشار دادن دردناک است. ریباند تندرنس زمانی رخ می‌دهد که پزشک روی شکم فشار وارد می‌کند و هنگام برداشتن دست، درد شدیدتر می‌شود. این علامت می‌تواند نشانه تحریک صفاق یا التهاب داخل شکم باشد و در شرایطی مانند آپاندیسیت یا پریتونیت اهمیت دارد.

درد زیر شکم چگونه درمان می‌شود؟

درمانی که برای بیماران در نظر می‌گیرند، بسته به علت درد متفاوت است. برای برطرف کردن دردی که به دلیل تجمع گاز در شکم یا سوء هاضمه ایجاد شده است، چنین مواردی می‌تواند کمک‌کننده باشد:

• داروهای بدون نسخه مانند کربنات کلسیم مصرف کنید.
• غذاهایی که منجر به سوء هاضمه یا تجمع گاز در شکم می‌شوند را از رژیم غذایی خود حذف کنید.
• ماساژ را امتحان کنید.
• پروبیوتیک مصرف کنید.

اگر به دلیل عفونت باکتریایی دچار درد زیر شکم هستید، نیاز به داروهای تجویزی پزشک دارید. افراد مبتلا به سوء هاضمه شدید نیز نیاز به دریافت داروهای تجویزی پزشک دارند.

عفونت دستگاه ادراری معمولا با مصرف آنتی بیوتیک قابل درمان است. برخی از اختلالات گوارشی مانند سندرم روده تحریک پذیر یا کولیت هیچ درمانی ندارند.

راهکارهای ترکیبی از جمله تغییر سبک زندگی و مصرف داروهای تجویزی به‌طور منظم به کنترل علائم کمک می‌کند.

به‌طور کلی نوع درمانی که برای بیمار در نظر گرفته می‌شود به شدت بیماری بستگی دارد. برخی از دلایل درد زیر شکم نیاز به عمل جراحی دارند.

مثلا افراد مبتلا به کولیت اولسراتیو شدید نیاز به عمل جراحی دارند تا از عوارض جدی بیماری جلوگیری کنند.

همچنین آپاندیسیت نیز یک وضعیت اورژانسی است که همیشه نیاز به جراحی فوری دارد. در صورت عدم جراحی، آپاندیس می‌ترکد و باعث پریتونیت که نوعی عفونت جدی است خواهد شد.

درد زیر شکم و ارتباط آن با استرس

درد زیر شکم می‌تواند به دلیل استرس یا اضطراب ایجاد شود؛ زیرا استرس می‌تواند تاثیر زیادی بر سیستم گوارشی داشته باشد. زمانی که فرد مضطرب است، سیستم عصبی سمپاتیک فعال می‌شود که موجب افزایش ترشح اسید معده، انقباضات عضلانی در شکم و اختلال در عملکرد روده‌ها خواهد شد.

چنین مشکلاتی می‌تواند منجر به درد شکم، نفخ، یبوست یا اسهال شوند. در برخی موارد، دردی که در ناحیه زیر شکم احساس می‌شود، با کاهش استرس یا کنترل اضطراب کاهش می‌یابد.

درد زیر شکم و کمردرد چه ارتباطی با یکدیگر دارند؟

درد زیر شکم و کمردرد می‌توانند به دلایل مختلفی به یکدیگر مرتبط باشند. این دو نوع درد ممکن است به مشکلات گوارشی، مانند یبوست یا التهاب روده، مربوط شوند که باعث فشار به کمر و شکم می‌شود.

همچنین، مشکلات مربوط به مفصل‌های کمری مانند دیسک کمر یا مشکلات اسکلتی عضلانی می‌توانند به شکم انتشار پیدا کنند. در زنان، مشکلات مربوط به اندام‌های داخلی مانند تخمدان‌ها یا رحم به طور مثال کیست تخمدان یا آندومتریوز نیز می‌توانند هر دو نوع درد را ایجاد کنند.

علائم هشدار دهنده همراه با درد زیر شکم

علائم همراه با درد زیر شکم که می‌توانند نشانه‌های هشداردهنده باشند به شرح زیر است:

تب

ممکن است نشان‌ دهنده عفونت داخلی مانند آپاندیسیت یا عفونت ادراری باشد.

حالت تهوع و استفراغ

 می‌تواند ناشی از مشکلات گوارشی جدی یا انسداد روده باشد.

خونریزی 

خونریزی غیر طبیعی از واژن یا در مدفوع می‌تواند نشان‌ دهنده مشکلات مانند بارداری خارج از رحم، کیست تخمدان یا مشکلات روده باشد.

درد شدید و ناگهانی

درد به‌ خصوص در سمت راست شکم، می‌تواند نشانه آپاندیسیت یا مشکلات اورژانسی دیگر باشد.

تورم شکم

ممکن است تورم ناشی از تجمع مایع یا گاز در شکم باشد.

تغییرات در دفع ادرار یا مدفوع

این تغییرات می‌تواند نشان‌ دهنده مشکلات گوارشی یا ادراری باشد.

وجود هر کدام از این علائم همراه با درد شکم نیاز به ارزیابی پزشکی فوری دارد.

درد شدید ناگهانی زیر شکم نشانه چیست؟

درد شدید و ناگهانی زیر شکم می‌تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود؛ از جمله آپاندیسیت، پارگی کیست تخمدان، پیچ‌خوردگی تخمدان، سنگ کلیه، انسداد روده، عفونت شدید لگنی یا فتق گیر افتاده. در چنین شرایطی، شدت درد، محل آن و علائم همراه اهمیت زیادی دارد.

اگر درد به‌قدری شدید است که فرد نمی‌تواند راه برود، صاف بایستد یا با لمس شکم درد بیشتر می‌شود، بررسی فوری پزشکی ضروری است.

درد زیر شکم همراه با تب

تب همراه با درد زیر شکم معمولا نشان می‌دهد بدن با یک التهاب یا عفونت درگیر است. این حالت ممکن است در آپاندیسیت، عفونت ادراری، عفونت کلیه، بیماری التهابی لگن، دیورتیکولیت یا برخی عفونت‌های روده‌ای دیده شود.

اگر تب بالا، لرز، درد شدید یا بدتر شدن تدریجی علائم وجود دارد، مراجعه به پزشک نباید به تعویق بیفتد.

درد زیر شکم همراه با حالت تهوع و استفراغ

حالت تهوع و استفراغ در کنار درد زیر شکم می‌تواند در مشکلات گوارشی ساده مثل مسمومیت غذایی دیده شود، اما گاهی نشانه بیماری‌های مهم‌تری مانند آپاندیسیت، انسداد روده، سنگ کلیه یا التهاب شدید داخل شکم است. اگر استفراغ مداوم باشد یا فرد نتواند مایعات بنوشد، خطر کم‌آبی بدن نیز وجود دارد.

نقش تغذیه در ایجاد یا تسکین درد زیر شکم

تغذیه می‌تواند نقش مهمی در ایجاد یا تسکین درد زیر شکم داشته باشد. مصرف غذاهای سنگین، چرب، تند یا نفاخ مانند حبوبات یا نوشیدنی‌های گازدار ممکن است باعث ایجاد نفخ و تحریک روده‌ها شود و درد زیر شکم را تشدید کند. 

در حالی که رژیم غذایی حاوی فیبر مانند سبزیجات، میوه‌ها و غلات کامل، نوشیدن آب کافی و خودداری از غذاهای محرک می‌تواند باعث بهبود عملکرد دستگاه گوارش و منجر به تسکین درد زیر شکم شود. 

همچنین حساسیت‌های غذایی مانند عدم تحمل لاکتوز یا گلوتن نیز می‌توانند عامل درد باشند و باید شناسایی و کنترل شوند.

درد در ناحیه زیر شکم در دوره پس از جراحی

درد این ناحیه از بدن پس از جراحی معمولا به دلیل التهاب، روند بهبود زخم‌ها یا گازهای تجمع‌ یافته در دستگاه گوارش ناشی از بی‌تحرکی و بیهوشی رخ می‌دهد. 

مصرف غذاهای سبک، پرهیز از نفخ‌ آورها، نوشیدن آب کافی و حرکت ملایم می‌تواند به تسکین درد کمک کند. اگر درد شدید یا همراه با علائم دیگر باشد، باید به پزشک مراجعه شود.

عفونت‌های لگنی و نقش درد ناحیه زیر شکم

عفونت‌های لگنی (PID) اغلب باعث درد زیر شکم می‌شوند که ممکن است با تب، ترشحات غیرطبیعی واژن و درد هنگام رابطه جنسی یا ادرار همراه باشد. 

این عفونت‌ها معمولا ناشی از باکتری‌هایی مانند کلامیدیا یا گنوره هستند و در صورت عدم درمان، می‌توانند به عوارض جدی مانند ناباروری منجر شوند. درمان به‌ موقع با آنتی‌بیوتیک‌ها برای کاهش درد و جلوگیری از عوارض ضروری است.

آیا این عارضه همیشه نیاز به مراجعه به پزشک دارد؟

خیر، درد زیر شکم همیشه نیاز به مراجعه به پزشک ندارد. گاهی علت آن مشکلات گوارشی، نفخ یا گرفتگی‌های قاعدگی است که با مراقبت‌های ساده تسکین می‌یابد.

اگر درد شدید، مداوم، همراه با علائمی مانند تب، استفراغ، خونریزی غیرطبیعی یا دشواری در ادرار باشد، باید فورا به پزشک مراجعه کنید.

نقش هورمون‌ها در ایجاد چنین دردی

هورمون‌ می‌تواند نقش مهمی در ایجاد چنین دردی به خصوص در خانم‌ها داشته باشد. تغییرات هورمونی در چرخه قاعدگی، تخمک‌ گذاری یا سندرم پیش از قاعدگی (PMS) ممکن است باعث درد شوند. 

همچنین اختلالات هورمونی مانند اندومتریوز یا کیست‌های تخمدان می‌توانند درد مزمن یا شدید زیر شکم ایجاد کنند. تنظیم هورمون‌ها از طریق درمان مناسب می‌تواند به کاهش این دردها کمک کند.