علت و درمان بی اختیاری ادرار چیست

بی اختیاری ادرار در خانم‌ها

زمانی که می‌گوییم فردی دچار بی اختیاری ادرار شده، به این معنی است که نشت ادرار به‌صورت غیر ارادی ایجاد می‌شود، در حقیقت کنترل اسفنکتر ادراری از بین می‌رود یا ضعیف می‌شود.

بی اختیاری ادرار یکی از مشکلات شایعی است، که بسیاری از افراد چه آقایان و چه خانم‌ها را درگیر می‌کند؛ اما طبق بررسی‌هایی که در این خصوص انجام شده، بی اختیاری ادرار در خانم‌ها بیش از آقایان است.

در بین سنین ۳۰ تا ۶۰، حدود ۳۰ درصد از خانم‌ها به این عارضه مبتلا می‌شوند، در حالی که در این دوره تنها ۵ درصد از آقایان دچار بی اختیاری ادرار خواهند شد.

حقایقی که باید در خصوص بی اختیاری ادرار بدانید

  • بی اختیاری ادرار در خانم‌ها بیشتر از آقایان است.
  • بی اختیاری ادرار به دلایل مختلفی ایجاد می‌شود.
  • چاقی و مصرف سیگار هر دو عامل خطرساز در ایجاد بی اختیاری ادرار هستند.

منظور از بی اختیاری ادرار چیست؟

زمانی که می‌گوییم فردی بی اختیاری ادرار دارد، به این منظور است که نتواند کنترلی در نشت ادرار خود داشته باشد. این شرایط می‌تواند به‌دلیل نوع بی اختیاری استرسی مانند سرفه ایجاد شده باشد.

علاوه بر این در حین و پس از بارداری و در اغلب مواقع در افراد چاق نیز چنین شرایطی مشاهده می‌شود. احتمال بروز بی اختیاری ادرار با افزایش سن بیشتر خواهد شد. تمریناتی مانند کگل می‌تواند به جلوگیری یا کاهش چنین مشکلی کمک کند.

درمان بی اختیاری ادرار

زمانی که به پزشک مراجعه می‌کنید، برای آنکه درمانی موثر برای شما در نظر گرفته شود، عوامل مختلفی از جمله نوع بی اختیاری، سن بیمار، سلامت عمومی و وضعیت روانی بیمار مورد بررسی قرار خواهد گرفت. آموزش کنترل مثانه به این صورت است:

به تاخیر انداختن

هدف اصلی در این روش این است که بیمار سعی بر کنترل کردن خود داشته باشد. در این مرحله بیمار می‌آموزد هر زمان که تمایل به ادرار کردن دارد، چگونه دفع ادرار خود را به تاخیر بیندازد.

در دو مرحله تخلیه ادرار

در این مرحله پس از اینکه بیمار ادرار می‌کند، باید چند دقیقه صبر کند، سپس مجدد دفع ادرار داشته باشد.

جدول زمانی

در این مرحله بیمار باید برنامه‌ریزی برای استفاده از سرویس بهداشتی داشته باشد، به این صورت است که باید در ساعت‌های مشخصی از طول روز به سرویس بهداشتی برود. به‌طور مثال باید هر دو ساعت یکبار به سرویس بهداشتی برود.

آموزش هر یک از این مراحل به بیمار کمک می‌کند تا به‌تدریج کنترلی در مثانه خود داشته باشد.

درمان بی اختیاری ادرار

علت بی اختیاری ادرار

دلایل و نوع بی اختیاری ارتباط مستقیمی با یکدیگر دارد:

بی اختیاری استرسی

عوامل این نوع بی اختیاری شامل موارد زیر است:

  • بارداری و زایمان
  • یائسگی، زیرا کاهش استروژن می‌تواند عضلات را ضعیف کند.
  • هیسترکتومی و برخی از جراحی‌های دیگر
  • سن
  • چاقی

بی اختیاری اضطراری

بی اختیاری اضطراری می‌تواند به دلایل مختلفی همچون موارد زیر ایجاد شود:

  • سیستیت، التهاب مخاط مثانه
  • برخی از شرایط عصبی مانند مولتیپل اسکلروزیس، سکته مغزی و بیماری پارکینسون
  • بزرگ شدن پروستات که می‌تواند منجر به بی اختیاری و تحریک مجرای ادرار شود.

بی اختیاری سرریز

این اتفاق زمانی رخ می‌دهد، که انسداد در مثانه ایجاد شود. موارد زیر می‌تواند منجر به انسداد شود:

  • بزرگ شدن غده پروستات
  • فشار وارد کردن تورمو به مثانه
  • سنگ‌های ادراری
  • یبوست

بی اختیاری کامل

این بی اختیاری می‌تواند به دلایلی همچون موارد زیر باشد:

  • نقص مادرزادی؛
  • فیستول.

از دیگر دلایلی که منجر به بی اختیاری ادرار می‌شود:

  • مصرف برخی از داروها به ویژه داروهای ادرارآور
  • داروهای ضد فشار خون
  • قرص خواب‌آور
  • آرام‌بخش و شل‌کننده‌های عضلانی
  • عفونت دستگاه ادراری (UTI)
  • آسیب نخاعی که سیگنال‌های عصبی مغز و مثانه را مختل می‌کند.

آشنایی با انواع بی اختیاری ادرار

بی اختیاری استرسی

این نوع عارضه انواع مختلفی دارد، که شامل موارد زیر است:

بی اختیاری استرسی

هنگام سرفه، خندیدن یا انجام برخی از فعالیت‌ها مانند دویدن یا پریدن نشت ادرار وجود دارد.

بی اختیاری اضطراری

در این مواقع بیمار تمایل ناگهانی و شدیدی به ادرار کردن دارد و بلافاصله بعد از آن نشت ادرار وجود خواهد داشت.

بی اختیاری سرریز

عدم توانایی در تخلیه کامل مثانه که می‌تواند منجر به نشت ادرار شود.

بی اختیاری کامل

در این نوع، مثانه قادر به ذخیره ادرار نیست.

بی اختیاری عملکردی

در این نوع ادرار فرو می‌ریزد، به این جهت که فرد به علت مشکل حرکتی ممکن است به موقع به سرویس بهداشتی نرسد.

بی اختیاری مختلط

در این نوع ترکیبی از انواع بی اختیاری ادرار ایجاد می‌شود.

درمان دارویی برای بی اختیاری ادرار

درمان دارویی برای بی اختیاری ادرار

گاهی پزشک درمان‌کننده بیماری کلیه و مجاری ادراری یا اورولوژی علاوه بر تمریناتی که برای بیمار در نظر می‌گیرد، مصرف برخی از داروها را به بیمار تجویز خواهد کرد. 

از دیگر تجهیزاتی که برای درمان بی اختیاری به کار می‌گیرند، شامل هر یک از این موارد زیر است:

  • پساری (برای خانم‌ها)
  • رادیوفرکوئنسی
  • بوتاکس (سم بوتولینوم نوع A)
  • تزریق به داخل بافت اطراف مجرای ادرار
  • تحریک عصب ساکروم

عمل جراحی

اگر هیچ یک از این روش‌های درمانی موثر نباشد، جراحی گزینه نهایی است که برای بیماران در نظر گرفته می‌شود. به‌طور کلی روش‌های درمانی که برای بی اختیاری ادرار در نظر گرفته می‌شود، شامل موارد زیر است:

  • اسلینگ
  • اسفنکتر مصنوعی
  • کاتتر ادراری
  • پد جاذب

بی اختیاری ادرار چه علائمی دارد؟

نشانه و علائم اصلی بی اختیاری ادرار، نشت ادرار است. زمان بی اختیاری و چگونگی آن به نوع بی اختیاری ادرار بستگی دارد. در ادامه همه موارد را برای شما ذکر خواهیم کرد:

بی اختیاری استرسی

این نوع از رایج‌ترین نوع بی اختیاری است، به‌خصوص در خانم‌هایی که زایمان کرده‌اند یا دوره یائسگی را پشت سرگذاشته‌اند. در این حالت استرس منجر به فشار جسمی می‌شود. زمانی که مثانه و عضلات درگیر کنترل ادرار، تحت فشار ناگهانی قرار می‌گیرند، ممکن است به‌طور غیر ارادی ادرار کنند.

در چنین مواقعی فرد منجر به بی اختیاری استرسی می‌شود:

  • سرفه، عطسه یا خندیدن
  • بلند کردن اجسام سنگین
  • انجام تمرینات ورزشی

بی اختیاری فوریتی یا اضطراری

این نوع بی اختیاری به عنوان «مثانه بیش فعال» نیز شناخته می‌شود و دومین نوع متداول بی اختیاری ادرار است. انقباض ناگهانی و غیر ارادی دیواره عضلانی مثانه باعث تمایل به ادرار می‌شود و بیمار قادر به متوقف کردن آن نیست. زمانی که در فرد اشتیاق به ادرار کردن وجود داشته باشد، مدت کمی فرصت برای رساندن خود به سرویس بهداشتی دارد.

بی اختیاری ادرار فوریتی ممکن است به دلایل زیر ایجاد شود:

  • تغییر ناگهانی موقعیت خود؛
  • در حین رابطه جنسی به خصوص هنگام اوج لذت.

عضلات مثانه به دلیل آسیب دیدن اعصاب مثانه، سیستم عصبی یا ماهیچه‌ها به صورت غیر ارادی فعال می‌شوند.

بی اختیاری سرریز

بی اختیاری سرریز

این مورد از بی اختیاری بیشتر در آقایان مبتلا به مشکلات غده پروستات، مثانه آسیب دیده یا انسداد مجرای ادراری مشاهده می‌شود. بزرگ شدن غده پروستات می‌تواند مثانه را مسدود کند. در این نوع مثانه قادر به نگه داشتن ادرار به اندازه‌ای که بدن ادرار تولید می‌کند، نیست.

همچنین مثانه نمی‌تواند به‌طور کامل تخلیه شود. در نهایت منجر نشت ادرار به مقدار کم خواهد شد. غالبا این دسته از بیماران به‌طور مکرر نیاز به ادرار کردن دارند. بیماران به‌صورت قطره قطره ادرار را از مجرای ادرار تجربه می‌کنند.

بی اختیاری مختلط

علائم بی اختیاری استرسی و فوریتی در این نوع از بی اختیاری مشاهده می‌شود.

بی اختیاری عملکردی

در این نوع بی اختیاری ادرار، فرد می‌داند که نیاز به دفع ادرار دارد اما به‌دلیل مشکل حرکتی نمی‌تواند به موقع به سرویس بهداشتی برود. علت شایع بی اختیاری عملکردی شامل موارد زیر است:

  • گیجی
  • زوال عقلی
  • بینایی یا عدم توانایی در تحرک
  • ضعف در مهارت (به‌طور مثال بستن یا باز کردن دکمه‌های شلوار در این مواقع دشوار می‌شود)
  • افسردگی، اضطراب یا عصبانیت می‌تواند منجر به عدم تمایل استفاده از دستشویی شود.

این نوع بی اختیاری شیوع بیشتری در میان افراد مسن دارد و در خانه سالمندان بسیار شایع است.

بی اختیاری کامل

در این نوع فرد به‌طور مدام دچار نشت ادرار است یا هر از گاهی مقدار قابل توجهی نشت ادرار دارد. در این دسته از افراد ممکن است بیمار دچار مشکل مادرزادی، نقص در نخاع یا سیستم ادراری آسیب‌دیده باشد. همچنین امکان ایجاد سوراخ (فیستول) بین مثانه و واژن وجود دارد.

بی اختیاری کامل

عوامل خطرساز در ایجاد بی اختیاری ادرار

موارد زیر عوامل خطر مرتبط با بی اختیاری ادرار هستند:

چاقی

افزایش وزن به مثانه و عضلات آن فشار وارد می‌کند. چنین شرایطی می‌تواند منجر به ضعف عضلات و نشت هنگام عطسه یا سرفه شود.

سیگار کشیدن

مصرف سیگار منجر به سرفه مزمن و در نهایت نوعی بی اختیاری ادرار می‌شود.

جنسیت

خانم‌ها بیش از آقایان دچار بی اختیاری استرسی می‌شوند، به خصوص اگر بچه‌دار شده باشند.

افزایش سن یا پیری

عضلات مثانه و مجاری ادرار با افزایش سن ضعیف می‌شوند.

برخی از بیماری‌های زمینه‌ای

دیابت، بیماری‌های کلیوی، آسیب نخاعی و بیماری‌های عصبی مانند سکته خطر بی اختیاری را افزایش می‌دهد.

بیماری پروستاتممکن است بی اختیاری پس از جراحی پروستات یا پرتودرمانی ایجاد شود.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *