عکس رنگی رحم با بیهوشی یا هیستروسالپنگوگرافی (HSG) یک روش تصویربرداری تشخیصی است که با تزریق ماده حاجب به داخل رحم و تصویربرداری با اشعه ایکس انجام میشود. این آزمایش برای بررسی شکل رحم، باز بودن لولههای فالوپ و یافتن علت ناباروری، سقط مکرر یا دردهای لگنی کاربرد دارد و معمولا بین ۵ تا ۱۵ دقیقه طول میکشد.
سلامت رحم و لولههای فالوپ نقش بسیار مهمی در باروری زنان دارد. بسیاری از مشکلات ناباروری، سقطهای مکرر یا دردهای لگنی به اختلالات ساختاری رحم یا انسداد لولهها مربوط میشود. در این میان، عکس رنگی رحم یا HSG یکی از دقیقترین و رایجترین روشهای بررسی این مشکلات است.
بسیاری از افراد دغدغههایی مثل درد داشتن، انجام با بیهوشی، هزینه، مراقبتهای قبل و بعد و مراکز انجام را دارند. در این مقاله همه این موارد را بهصورت کاربردی و کامل بررسی میکنیم.
عکس رنگی رحم (HSG) چیست و چگونه انجام میشود؟
عکس رنگی رحم چیست؟
عکس رنگی رحم (HSG) یک تست رادیولوژی است که برای بررسی موارد زیر انجام میشود:
- شکل و سلامت حفره رحم
- باز یا بسته بودن لولههای فالوپ
- وجود چسبندگی، پولیپ، فیبروم یا ناهنجاری مادرزادی
- علت ناباروری یا سقط مکرر
برخلاف تصور برخی کاربران، عکس رنگی رحم با سونوگرافی رنگی متفاوت است؛ در HSG از اشعه ایکس و ماده حاجب استفاده میشود، نه امواج صوتی.
عکس رنگی رحم چگونه انجام میشود؟
الزاما در عکسبرداری رنگی رحم فرد بیهوش نمیشود، بنا به صلاحدید پزشک و انتخاب بیمار تصمیمگیری میشود که آیا بیمار تحت بیهوشی قرار گیرد یا خیر؟ چنانچه عکسبرداری تحت بیهوشی انجام شود بیمار باید به نکاتی توجه کند. بهطور کلی عکسبرداری رحم با بیهوشی پس از اتمام دوره قاعدگی و قبل از تخمکگذاری انجام میشود.
جهت انجام این عکسبرداری با بیهوشی نباید تا ۱۲ ساعت قبل، غذا یا نوشیدنی مصرف شود. همچنین اگر بیمار تحت بیهوشی قرار بگیرد دیگر نیاز استفاده داروهای مسکن و ضد درد قبل از عکسبرداری نیست.
مراحل انجام بهصورت گامبهگام:
- بیمار روی تخت رادیولوژی دراز میکشد.
- اسپکولوم داخل واژن قرار میگیرد.
- یک کاتتر نازک وارد دهانه رحم میشود.
- ماده حاجب به داخل رحم تزریق میشود.
- همزمان تصاویر اشعه ایکس گرفته میشود.
- مدت زمان انجام: ۵ تا ۱۵ دقیقه
- کل زمان حضور در مرکز: ۳۰ تا ۶۰ دقیقه
بهترین زمان برای انجام عکس رنگی رحم
با توجه به توصیه پزشکان یک هفته پس از قاعدگی بهترین زمان انجام عکس رنگی از رحم است؛ زیرا در این مدت تخمک گذاری انجام نمیگیرد.
عکس رنگی از لولههای رحم
مسدود بودن لولههای فالوپ یکی از دلایل اصلی ناباروری است، پزشک برای تشخیص و اطمینان از اینکه چه موردی باعث ایجاد ناباروری شده است، انجام عکس لولههای رحمی را به بیمار پیشنهاد میدهد. زمانی که لولهها به یکدیگر چسبیده و مسدود شوند، به عنوان اصلیترین عامل ناباروری شناخته میشود که با انجام عکس رنگی از رحم کاملا قابل تشخیص است.
پس از عکس گرفتن از رحم بیمار چه احساسی خواهد داشت؟
بعد از عکسبرداری از رحم با بیهوشی بیمار حالتهایی مانند چسبندگی واژن را احساس میکند؛ زیرا مقداری از مایعهای وارد شده در رحم از طریق واژن خارج میشود. به همین جهت به بیماران توصیه میشود، پس از عکسبرداری رنگی از رحم از پد بهداشتی استفاده کنند. بهطور کلی تغییرات احتمالی که در بیماران مشاهده میشود به صورت زیر است:
- خونریزی واژن
- احساس گرفتگی (در قسمتی که عکس گرفته شده)
- سرگیجه، ضعف و گاهی احساس ناخوشایند در معده
آیا عکس رنگی رحم درد دارد؟
بله، ممکن است درد ایجاد شود اما معمولاً قابلتحمل است. شدت درد بستگی دارد به:
- آستانه تحمل درد فرد
- تنگی دهانه رحم
- وجود انسداد لولهها
- میزان اسپاسم رحم
درد اغلب شبیه درد پریود شدید است و معمولا چند دقیقه بیشتر طول نمیکشد. در صورتی که عکس رنگی رحم با بیهوشی انجام شود دردی نخواهید داشت.
آیا پس از انجام عکسبرداری رنگی رحم احساس درد وجود خواهد داشت؟
معمولا ۵ تا ۱۰ دقیقه پس از انجام آن، بیمار ممکن است احساس گرفتگی و کمی درد در رحم خود داشته باشد. در برخی از خانمها احساس گرفتگی و درد در شکم یا رحم ساعتها طول میکشد که جای نگرانی ندارد؛ زیرا با مصرف داروهای مسکنی که پزشک تجویز میکند، قابل کنترل خواهد بود.
آیا برای عکس رنگی رحم بیهوش میکنند؟
- در صورت درخواست بیمار یا تشخیص پزشک امکانپذیر است.
- اما به صورت روتین برای همه انجام نمیشود.
بیشتر مراکز پیشرفته و خصوصی این گزینه را ارائه میدهند.
عکس رنگی رحم با بیهوشی یا بیحسی
چه کسانی به بیهوشی نیاز دارند؟
- ترس شدید از درد
- تجربه دردناک قبلی
- دهانه رحم تنگ
- اضطراب زیاد
انواع روشها
- بیحسی موضعی دهانه رحم
- سدیشن (خواب آلودگی کوتاه)
- بیهوشی کوتاه مدت
- مدت بیهوشی: حدود ۵ تا ۱۰ دقیقه
در این حالت بیمار عملا دردی احساس نمیکند.
اقدامات قبل از عکس رنگی رحم
برای انجام ایمن آزمایش، این موارد ضروری است:
- انجام آزمایش در روز ۷ تا ۱۰ سیکل قاعدگی
- نداشتن رابطه جنسی از پایان پریود تا روز انجام
اطلاع به پزشک در صورت:
- بارداری
- عفونت
- حساسیت به ید
- در صورت بیهوشی: ناشتا بودن ۶ تا ۸ ساعت
آنتی بیوتیک قبل از عکس رنگی رحم
قبل از انجام عکس رنگی رحم (HSG)، معمولا پزشکان مصرف آنتی بیوتیک را توصیه میکنند تا خطر عفونتهای رحمی و لولههای فالوپ کاهش یابد. این آنتی بیوتیکها معمولا یک یا دو روز قبل از انجام عمل تجویز میشود و به جلوگیری از عفونتهای احتمالی کمک میکند. مصرف آنتی بیوتیک پیش از عمل، ایمنی بیشتری را برای بیمار فراهم میکند.
مراقبتهای بعد از عکس رنگی رحم
بعد از انجام آزمایش معمولا مشکل خاصی ایجاد نمیشود، اما:
- استراحت نسبی در همان روز توصیه میشود.
- لکه بینی یا ترشح خفیف طبیعی است.
- در صورت درد مسکن مصرف کنید.
- از رابطه جنسی تا ۴۸ ساعت و استفاده از تامپون خودداری کنید.
- برای دفع مواد حاجب از بدن، باید مایعات فراوان بنوشید.
در صورت تب، درد شدید یا خونریزی غیرطبیعی به پزشک مراجعه کنید.
عکس رنگی از رحم با بیهوشی برای چه مواردی انجام میشود؟
پزشکان در اغلب مواقع به خانمهایی که دچار ناباروری و با تجربه سقط جنین هستند، توصیه میکنند که این عکسبرداری را انجام دهند. در واقع عکس رنگی تا حد زیادی به تشخیص ناباروری خانمها کمک میکند.
عکس رنگی از رحم چه کاربردی دارد؟
- عکس رنگی از رحم (HSG) در بهترین مرکز عکس رنگی رحم در کرج یکی از روشهای تشخیصی مهم در بررسی سلامت دستگاه تناسلی زنان است.
- این آزمایش برای بررسی باز بودن لولههای فالوپ و تشخیص مشکلاتی مانند انسداد، که میتواند باعث ناباروری شود، به کار برده میشود.
- همچنین این روش به پزشکان این امکان را میدهد تا ناهنجاریهای ساختاری رحم مانند سپتوم رحمی، چسبندگیهای داخلی، فیبروم یا پولیپهای رحمی را شناسایی کنند.
- در برخی موارد، این روش برای بررسی وضعیت رحم پس از جراحی یا سقطهای مکرر نیز به کار میرود. علاوه بر تشخیص، در برخی زنان، HSG ممکن است با باز کردن انسدادهای جزئی لولههای رحمی، به افزایش شانس بارداری کمک کند.
در چه مواردی عکسبرداری رنگی از رحم برای بیماران انجام نمیشود؟
برای انجام این عکسبرداری محدودیتهایی وجود دارد و باید وضعیت عمومی بیماران مورد بررسی قرار بگیرد. افرادی که نمیتوانند این نوع تست را انجام دهند:
- خانمهای باردار
- افراد مبتلا به عفونت لگن
- بیمارانی با خونریزی شدید رحمی
انجام عکس رنگی از رحم چه مزایایی برای بیماران خواهد داشت؟
پزشکان با توجه به مزایای زیادی که این نوع تست به همراه دارد انجام آن را برای خانمهای نابارور توصیه میکنند. فواید استفاده از آن به شرح زیر است:
- این عکسبرداری یک روش کم تهاجمی است و عارضههای نادری از آن مشاهده شده است.
- با استفاده از آن میتوان اطلاعات ارزشمند و حیاتی را در خصوص باروری خانمها بهدست آورد.
- در واقع با استفاده از اطلاعات مورد نیاز، در صورت بسته بودن لوله فالوپ، پزشکان مشکل ناباروری را برای همیشه برطرف خواهند کرد.
- پرتوهایی که در این تست به داخل رحم میتابد، هیچ عارضه جانبی برای بیمار نخواهند داشت.
آیا عکس رنگی رحم خطر یا عارضهای برای بیمار دارد؟
خطرات و عارضههای استفاده از این روش بسیار نادر است؛ اما احتمال وجود برخی عارضهها برای بیمار وجود دارد که در ادامه ذکر خواهیم کرد:
- ترشحات بد بو از واژن
- استفراغ
- ضعف کردن
- احساس درد در شکم
- خونریزی از واژن
- تب یا لرز
چه تفاوتی بین عکس رنگی رحم (HSG) و سونوگرافی رحمی وجود دارد؟
عکس رنگی رحم (HSG) و سونوگرافی رحمی دو روش تصویربرداری برای بررسی سلامت رحم و لولههای فالوپ هستند؛ اما تفاوتهای مهمی دارند. در HSG، از اشعه ایکس و ماده حاجب برای بررسی انسداد لولههای رحمی و ناهنجاریهای داخلی رحم استفاده میشود، در حالی که سونوگرافی رحمی با امواج اولتراسوند، ساختار رحم و تخمدانها را بدون نیاز به اشعه بررسی میکند.
HSG ممکن است با کمی درد همراه باشد؛ اما اطلاعات دقیقی درباره باز بودن لولههای فالوپ به پزشک میدهد. از سوی دیگر، سونوگرافی روشی غیر تهاجمی و بدون درد است که برای ارزیابی فیبروم، کیست تخمدان و ضخامت دیواره رحم به کار میرود.
هر دو روش در تشخیص مشکلات باروری نقش دارند؛ اما انتخاب بین آنها بسته به شرایط بیمار و نظر پزشک انجام میشود.
نتایج عکس رنگی رحم چگونه تفسیر میشود؟
نتایج عکس رنگی معمولا توسط رادیولوژیست بررسی شده و به پزشک متخصص زنان ارائه میشود. این نتایج به سه حالت کلی تقسیم میشود:
نتیجه طبیعی
اگر ماده حاجب به راحتی داخل رحم و لولههای فالوپ پخش شده و از انتهای لولهها خارج شود، به این معناست که لولههای رحمی باز هستند و مشکلی در ساختار رحم وجود ندارد.
انسداد لولههای فالوپ
اگر ماده حاجب در قسمتی از لولههای فالوپ متوقف شود و از انتهای آن خارج نشود، نشان دهنده انسداد است که میتواند باعث ناباروری یا بارداری خارج رحمی شود.
ناهنجاریهای رحمی
اگر شکل رحم غیرطبیعی باشد، مانند وجود سپتوم، فیبروم، پولیپ یا چسبندگیهای رحمی، ممکن است بر بارداری تاثیر بگذارد و نیاز به بررسی بیشتر داشته باشد.
در صورت مشاهده هرگونه انسداد یا ناهنجاری، پزشک ممکن است روشهای درمانی مانند لاپاراسکوپی، هیستروسکوپی یا درمان دارویی را پیشنهاد کند.
آشنایی با نتیجه عکسبرداری رنگی رحم تحت بیهوشی
با ذکر چند نشانه میتوانید خودتان با مطالعه جواب عکسبرداری از نتیجه آن مطلع شوید.
آیا لولههای فالوپ باز هستند یا خیر؟
اگر لولههای فالوپ بسته باشند، اسپرم نمیتواند به تخمک برسد. اگر مشکل ناباروری به این دلیل باشد درمانهای متعددی برای این مشکل وجود دارد.
آیا شکل رحم طبیعی است یا خیر؟
در برخی از خانمهایی که چندینبار بارداری ناموفق داشتهاند، رحم بهشکل غیرطبیعی است. همچنین این نوع عکسبرداری میتواند فیبرومهایی که مانع باروری میشوند را نشان دهد. برخی از ناهنجاریهای رحمی را میتوان با انجام عمل جراحی بهطور کامل درمان کرد.
نتیجه نرمال عکس از رحم
اگر اشعه ایکس شکل نرمالی از رحم را به نمایش بگذارد و مایع وارد شده بهراحتی از انتهای لوله فالوپ خارج شود، نشان از یک رحم و لوله فالوپ سالم است. به همین جهت باید بررسیهای دیگری جهت تشخیص ناباروری انجام گیرد.
مراکز انجام عکس رنگی رحم در کرج و تهران
یکی از مراکز شناخته شده در کرج بیمارستان مریم کرج است که می توانید برای انجام عکس رنگی رحم با بیهوشی مشاوره داشته باشید تا بهترین روش برای شما در نظر گرفته شود.
در تهران معمولا مراکز خصوصی و فوق تخصصی خدمات زیر را ارائه میدهند:
- انجام بدون درد
- بیهوشی کوتاه مدت
- تفسیر تخصصی
بهترین مرکز عکس رنگی در کرج از چه ویژگیهایی برخوردار است؟
در بهترین مرکز عکس رنگی رحم تحت بیهوشی در بیمارستان و زایشگاه مریم چنین مواردی مشاهده میشود، که در ادامه برای شما ذکر خواهیم کرد:
- از به روزترین دستگاههای دنیا به کار برده میشود.
- کادر پزشکی متخصص، با تجربه و متعهد در مرکز فعالیت میکنند.
- نتیجه عکس رنگی رحم در کمترین زمان ممکن به بیماران تحویل داده میشود.
- خدمات را بدون هیچ مشکلی به بیماران ارائه میدهند.
تاثیر عکس رنگی رحم (HSG) بر بارداری و سلامت جنین؛ آیا ارتباطی بین عکس رنگی رحم و بارداری وجود دارد؟
همانطور که گفته شد معمولا برای خانمهایی که سقط داشته باشند، جهت تشخیص علت سقط ممکن است عکس رنگی رحم در نظر گرفته شود. به همین جهت به خانمهایی که سقط مکرر داشتهاند، توصیه میشود قبل از بارداری عکس رنگی رحم بگیرند تا علت سقط مشخص شود و اقدامات درمانی جهت جلوگیری از سقط مجدد انجام گیرد.
سوالات متداول
عکس رنگی رحم چیست؟
یک تست تصویربرداری برای بررسی رحم و لولههاست.
عکس رنگی رحم چگونه انجام میشود؟
با تزریق ماده حاجب و تصویربرداری اشعه ایکس.
آیا عکس رنگی رحم با بیهوشی انجام میشود؟
بله، در برخی مراکز و در صورت نیاز.
عکس رنگی رحم درد دارد؟
ممکن است درد کوتاه شبیه پریود ایجاد شود.
درد عکس رنگی رحم چقدر است؟
معمولا چند دقیقه و قابل تحمل.
بیهوشی عکس رنگی رحم چقدر طول میکشد؟
حدود ۵ تا ۱۰ دقیقه.
عکس رنگی رحم چند روز بعد از پریود انجام میشود؟
روز ۷ تا ۱۰ سیکل.
قبل از عکس رنگی رحم باید ناشتا بود؟
فقط در صورت بیهوشی.
اقدامات قبل از عکس رنگی رحم چیست؟
انجام در زمان مناسب سیکل و عدم بارداری.
بعد از عکس رنگی رحم چه باید کرد؟
استراحت کوتاه و پرهیز از رابطه ۴۸ ساعت.
خونریزی بعد از عکس رنگی رحم طبیعی است؟
لکه بینی طبیعی است.
جواب عکس رنگی رحم چقدر طول میکشد؟
معمولا همان روز یا چند روز بعد.
عکس رنگی رحم چه چیزی را نشان میدهد؟
وضعیت رحم و باز بودن لولهها.
هزینه عکس رنگی رحم چقدر است؟
بسته به مرکز متفاوت است.
هزینه عکس رنگی رحم با بیهوشی چقدر است؟
بیشتر از حالت معمولی.
بهترین مرکز عکس رنگی رحم با بیهوشی در تهران کجاست؟
مراکز خصوصی و تخصصی زنان معمولا این خدمت را دارند.
مراکز عکس رنگی رحم در کرج کدامند؟
بیمارستان مریماز مراکز شناخته شده هستند.
آیا بعد از عکس رنگی احتمال بارداری بیشتر میشود؟
در برخی موارد بله.
چند روز بعد از عکس رنگی میتوان رابطه داشت؟
معمولا بعد از ۴۸ ساعت.
آیا عکس رنگی رحم ضرر دارد؟
در صورت انجام صحیح ایمن است.
تفسیر عکس رنگی رحم نرمال چگونه است؟
رحم طبیعی و لولههای باز دیده میشود.
چه کسانی این عکسبرداری را انجام میدهند؟
عکسبرداری توسط یک پزشک رادیولوژیست انجام میشود.
آیا این روش به رحم آسیب میرساند؟
بهدلیل وارد شدن مایعات به رحم در انجام HSG (عکسبرداری رنگی رحم)، ممکن است در هنگام شروع قاعدگی به جهت آنکه لولههای فالوپ و رحم پر هستند، احساس درد داشته باشید.
پس از انجام عکس رنگی از رحم آیا تغییراتی در من ایجاد میشود؟
پس از انجام این آزمایش ممکن است تغییراتی مانند لکه بینی مشاهده شود، به همین جهت باید از پد بهداشتی استفاده کنید.
عکسبرداری از رحم چقدر طول میکشد؟
زمان زیادی برای انجام این تست صرف نخواهد شد. بیشترین زمانی که صرف این عکسبرداری میشود، نهایت ۳۰ دقیقه است.
آیا انجام عکس رنگی رحم با بیهوشی نیاز به بستری شدن دارد؟
بیهوشی در حدی است که بیمار دقایقی پس از اتمام کار میتواند به منزل باز گردد.
آیا پس از انجام عکس رنگی رحم با بیهوشی نیاز به همراه دارم؟
بله، حضور یک نفر همراه توصیه میشود تا در صورت نیاز به بیمار کمک کند.
آیا میتوان همزمان با عکس رنگی رحم، تست پاپ اسمیر را انجام داد؟
بله، در صورت اطلاع قبلی، امکان انجام همزمان تست پاپ اسمیر وجود دارد.
کلام آخر
عکس رنگی رحم (HSG) یکی از دقیقترین روشها برای بررسی سلامت رحم و لولههاست. اگرچه ممکن است کمی درد داشته باشد، اما کوتاه و قابل تحمل است. برای افرادی که نگران درد هستند، انجام عکس رنگی رحم با بیهوشی یک گزینه رایج و امن محسوب میشود. رعایت اقدامات قبل و بعد و انتخاب مرکز مناسب، تجربهای راحتتر و نتیجهای دقیقتر ایجاد میکند. در بیمارستان مریم عکس رنگی رحم با بیهوشی، برای بیماران انجام میشود تا آنها هیچ دردی را حین انجام این تست احساس نکنند.