درد لگن بعد از زایمان معمولا به دلیل شل شدن رباطها، فشار به مفاصل لگن، تغییرات هورمونی و ضعف عضلات کف لگن ایجاد میشود و در بیشتر موارد طی چند هفته تا چند ماه کاهش مییابد؛ اما اگر شدید، پیشرونده یا طولانی شود، نیاز به بررسی تخصصی دارد.
درد لگن بعد از زایمان چیست؟
درد لگن بعد از زایمان به احساس درد، تیر کشیدن، فشار یا ناپایداری در ناحیه لگن گفته میشود که ممکن است بعد از زایمان طبیعی یا سزارین ایجاد شود. این درد میتواند:
- خفیف و مبهم باشد.
- یا آن قدر شدید شود که راه رفتن، نشستن، خوابیدن یا حتی بغل کردن نوزاد را سخت کند.
نکته مهم این است که این درد همیشه یکسان نیست و علت، محل و مدت آن در هر مادر متفاوت است.
درد لگن دقیقا کجاست و از کجا شروع میشود؟
یکی از پرتکرارترین سوالات این است: درد لگن کجاست؟ من دقیقا کجای بدنم درد میگیرد؟ درد لگن ممکن است در این نواحی احساس شود:
- جلوی لگن (روی استخوان شرمگاهی
- دو طرف لگن و کشالههای ران
- پایین کمر
- باسن
- انتشار درد به رانها
به همین دلیل خیلی از مادران نمیدانند دردشان کمردرد است یا درد لگن، در حالی که این دو اغلب به هم مرتبطاند.
تفاوت درد لگن بعد از زایمان طبیعی و سزارین
درد لگن بعد از زایمان طبیعی
در زایمان طبیعی، لگن برای عبور نوزاد بازتر میشود و:
- مفاصل لگنی شلتر میشوند.
- رباطها کش میآیند.
- عضلات کف لگن تحت فشار شدید قرار میگیرند.
به همین دلیل درد ناحیه لگن بعد از زایمان طبیعی شایعتر است، اما معمولا با بازتوانی درست بهتر میشود.
بیشتر بخوانید: زایمان طبیعی بدون درد
درد لگن بعد از زایمان سزارین
برخلاف تصور رایج، سزارین هم میتواند باعث درد لگن شود، زیرا:
- بارداری (نه فقط زایمان) عامل اصلی تغییرات لگنی است.
- عضلات شکم و مرکزی بدن ضعیف میشوند.
- بخیهها باعث تغییر الگوی حرکت میشوند.
بنابراین درد لگن بعد از سزارین هم طبیعی و شایع است.
بیشتر بخوانید: زایمان طبیعی بهتر است یا سزارین
علتهای شایع درد لگن بعد از زایمان
شل شدن مفاصل لگن
هورمون رلاکسین در بارداری باعث شل شدن مفاصل میشود تا بدن برای زایمان آماده شود. این شلی ممکن است بعد از زایمان هم باقی بماند.
کش آمدن رباطها
رباطهایی که مفاصل لگن را نگه میدارند در بارداری کش میآیند و زمان میبرد تا به حالت طبیعی برگردند.
تغییرات هورمونی و فشار عصبی
نوسانات هورمونی و استرس مراقبت از نوزاد، روی درک درد و انقباض عضلات اثر میگذارد.
وضعیت بد خوابیدن و شیردهی
خوابیدنهای نامتقارن، شیردهی طولانی در وضعیت نادرست و خم شدن مداوم روی نوزاد فشار لگنی را تشدید میکند.
اضافه وزن بارداری
وزن بارداری فشار زیادی به لگن و ستون فقرات وارد میکند.
بخیهها (طبیعی و سزارین)
درد بخیه میتواند الگوی حرکت را تغییر دهد و باعث فشار غیر مستقیم روی لگن شود.
ضعف عضلات کف لگن
یکی از مهمترین و نادیده گرفته شدهترین دلایل درد لگن.
این درد تا چه زمانی طبیعی است؟
- ۲ تا ۶ هفته اول: درد خفیف تا متوسط طبیعی است.
- تا ۳ ماه: باید بهتدریج کمتر شود.
اگر:
- درد شدیدتر شود.
- بیش از ۳ ماه ادامه یابد.
- یا زندگی روزمره را مختل کند.
دیگر طبیعی محسوب نمیشود.
چه زمانی باید نگران شد؟
اگر هر کدام از این موارد را دارید، بهتر است بررسی شوید:
- درد شدید و تیرکشنده
- ناتوانی در راه رفتن
- احساس لق بودن لگن
- بیاختیاری ادرار یا مدفوع
- درد همراه با بیحسی یا گزگز
بیشتر بخوانید: رابطه جنسی بعد از زایمان
راههای خانگی کاهش درد لگن بعد از زایمان
- استراحت نسبی (نه بیحرکتی کامل)
- اصلاح وضعیت نشستن و شیردهی
- استفاده کوتاهمدت از کمپرس گرم
- پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین
- تغییر وضعیت خواب
استراحت بیش از حد میتواند درد را بدتر کند.
بیشتر بخوانید: خونریزی بعد از زایمان طبیعی
نقش ورزش و فیزیوتراپی در درمان درد لگن
برخلاف باور رایج:
- ورزش اصولی درمان است نه خطر.
- فیزیوتراپی تخصصی کف لگن یکی از موثرترین روشهاست
این درمان شامل:
- تقویت عضلات کف لگن
- فعالسازی عضلات عمقی شکم
- اصلاح الگوی حرکتی
بیشتر بخوانید: مراقبتهای بعد از زایمان
ارتباط درد لگن و کمردرد بعد از زایمان
علاوه بر درد لگن بسیاری از افراد چنین سوالی نیز می پرسند: برای کمردرد بعد از زایمان چه کنیم؟ واقعیت این است که:
- لگن و کمر یک سیستم مشترکاند.
- ضعف لگن باعث فشار روی کمر میشود.
- درمان یکی بدون توجه به دیگری معمولا کامل نیست.
جمع بندی
درد لگن پس از زایمان در بیشتر موارد طبیعی اما قابل درمان است. نادیده گرفتن آن میتواند باعث مزمن شدن درد شود، اما با آگاهی، اصلاح سبک زندگی و درمان درست، اغلب مادران به خوبی بهبود پیدا میکنند.
سوالات متداول
درد لگن بعد از زایمان طبیعی، طبیعی است؟
بله، در اغلب مادران بعد از زایمان طبیعی به دلیل باز شدن مفاصل لگن، کش آمدن رباطها و فشار به عضلات کف لگن، درد ایجاد میشود و معمولا طی چند هفته کاهش مییابد.
درد لگن بعد از زایمان سزارین چقدر شایع است؟
درد لگن بعد از زایمان سزارین هم شایع است، چون بارداری (نه فقط زایمان) باعث شل شدن لگن و ضعف عضلات مرکزی بدن میشود، حتی اگر زایمان طبیعی نبوده باشد.
درد لگن پس از زایمان از کجا شروع میشود؟
این درد معمولا از جلوی لگن، دو طرف لگن یا پایین کمر شروع میشود و ممکن است به کشاله ران یا باسن هم تیر بکشد.
درد لگن دقیقا کجاست؟
درد لگن میتواند در ناحیه استخوان شرمگاهی، مفاصل دو طرف لگن، پایین کمر یا اطراف باسن احساس شود و همیشه محدود به یک نقطه مشخص نیست.
درد لگن تا چه مدت ادامه دارد؟
در بیشتر موارد، درد لگن بین ۲ تا ۶ هفته طبیعی است و باید تا حداکثر ۳ ماه بهتدریج کمتر شود؛ تداوم بیش از این زمان نیاز به بررسی دارد.
تفاوت درد لگن بعد از زایمان طبیعی و سزارین چیست؟
در زایمان طبیعی درد بیشتر به دلیل باز شدن لگن و فشار مستقیم است، اما در سزارین معمولاً به ضعف عضلات شکم، تغییر الگوی حرکت و اثرات بارداری مربوط میشود.
آیا درد لگن پس از زایمان خطرناک است؟
در اغلب موارد خطرناک نیست، اما اگر شدید، طولانی، رو به بدتر شدن یا همراه با ناتوانی در راه رفتن باشد، باید جدی گرفته شود.
چگونه درد لگن را کاهش دهیم؟
با اصلاح وضعیت نشستن و شیردهی، تحرک ملایم، استراحت کافی، پرهیز از فشار زیاد و در صورت نیاز فیزیوتراپی تخصصی میتوان درد را کاهش داد.
برای کمردرد بعد از زایمان چه کنیم؟
از آنجا که کمردرد و درد لگن به هم مرتبطاند، تقویت عضلات کف لگن و شکم، اصلاح حرکات روزمره و فیزیوتراپی بهترین راهکار هستند.
آیا درد لگن بعد از زایمان به استخوان لگن مربوط است؟
بیشتر اوقات درد به خود استخوان مربوط نیست، بلکه به مفاصل، رباطها و عضلات اطراف لگن ارتباط دارد که در بارداری تحت فشار قرار گرفتهاند.
نقش شل شدن رباطها در درد لگن چیست؟
شل شدن رباطها باعث ناپایداری مفاصل لگن میشود و همین ناپایداری یکی از دلایل اصلی درد بعد از زایمان است.
آیا استراحت زیاد باعث بدتر شدن درد لگن میشود؟
بله، استراحت بیشازحد و بیحرکتی میتواند باعث ضعف بیشتر عضلات و طولانی شدن درد لگن شود؛ تحرک کنترلشده بهتر است.
آیا فیزیوتراپی بعد از زایمان به درد لگن کمک میکند؟
بله، فیزیوتراپی تخصصی کف لگن یکی از مؤثرترین روشها برای کاهش درد، افزایش ثبات لگن و پیشگیری از مزمن شدن مشکل است.
منابع:
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11921157/
